E.ON

E.ON SE — Germaniyaning Essen şahrida joylaşgan yirik energetika kompaniyasi. U elektr energiyasi, gaz va issiqlik yetkazib beradi hamda DAX fond indeksiga kiradi. Nomi lotinça aeon (yunonça aion — «davr», «çeksizlik») sözidan olingan; nuqta «energiya» (E) va «yoritiş» (ON) ma'nolarini qöşiş uçun qöyilgan.

VIAG 1923-yilda bir neça elektr stansiyasi va köp elektr sarflaydigan korxonalar (alyuminiy va azot birikmalari işlab çiqaruvçilari) uçun xolding sifatida taşkil etilgan; 1986-yilda xususiylaştirilgan. VEBA 1929-yilda kömir konlarini boşqaruvçi kompaniya va PreussenElektra qöşilişidan vujudga kelgan; 1935-yildan neft qayta işlaş va kömir kimyosi bilan şuğullangan, 1960-yillardan atom energetikasini rivojlantirgan. 1987-yilda xususiylaştiriş yakunlangan.

1999-yil sentabrda VEBA va VIAG 13,4 mlrd yevrolik qöşiliş e'lon qildi. Birlaşgan kompaniya 2000-yil aprelidan E.On AG deb atala boşladi. Asosiy sabab sifatida Germaniya energiya bozorining liberallaşuvi va raqobatning kuçayişi körsatiladi. 2002-yilga qadar telekommunikatsiya, alyuminiy, şişa, mikroelektronika va logistika sohalaridagi bir qator tarmoq kompaniyalari 29 mlrd dollarga sotildi.

2002-yilda britaniyalik Powergen sotib olindi (rus manbasida 7,3 mlrd dollar; ingliz manbasida — 2002-yil yanvar). Şu yili Aral yoqilği quyiş şoxobçalari BP ga sotilib, evaziga Ruhrgas gaz kompaniyasining 25 foizi olindi; 2003-yilda Ruhrgasni öziga qöşib oliş yakunlandi (ingliz manbasida bitim qiymati 10,3 mlrd yevro). 2010-yilda AQShdagi E.ON US 7,625 mlrd dollarga PPL Corporation ga sotildi. 2009-yil iyulda Yevropa Komissiyasi MEGAL quvuri böyiça kelişuvlar uçun E.ON va GDF Suezni 553 mln yevrodan jarimaga tortdi.

2012-yil 15-noyabrda E.ON AG yevropa aksiyadorlik jamiyati E.ON SE ga aylantirildi. 2016-yilda an'anaviy elektr işlab çiqariş va energiya savdosi Uniper kompaniyasiga ajratildi; keyinçalik uning aksiyalari Finlyandiyaning Fortum kompaniyasiga sotildi (ingliz manbasiga köra, bitim 2018-yil iyunda yakunlangan). Söng E.ON innogy SE ni öziga qöşib oldi.

Kompaniya iste'molçilarga elektr, gaz va issiqlik yetkazadi. Ruhrgas Germaniyadagi yirik gaz distribyutori hisoblanadi. 2021-yil holatiga köra asosiy bölinmalar: Energetika tarmoqlari (Germaniya, Şvetsiya va Markaziy hamda Şarqiy Yevropa mamlakatlarida elektr va gaz tarmoqlarini boşqariş), Iste'molçi yeçimlari (oxirgi iste'molçilarga ta'minot), Asosiy bölmagan yönalişlar (Germaniyadagi atom elektr stansiyalari — PreussenElektra, Turkiyadagi issiqlik elektr stansiyalari) va Korporativ funksiyalar. Ingliz manbasi bölinmalarni Customer Solutions, Energy Networks va Renewables deb körsatadi.

PreussenElektra Brokdorf, Grohnde va Isar 2 atom stansiyalarini işlatadi, bir qança stansiyani esa yopiş jarayonida. Turkiyadagi Tufanbeyli kömir stansiyasining 50 foizi E.ON ga tegişli. 2019-yil oktyabrda şamol energetikasi bölinmasi EC&R RWE ga sotildi. E.ON Digital Technology kompaniya uçun IT va biznes xizmatlarini körsatadi (taxminan 3800 xodim).

E.ON «Şimoliy oqim» gaz quvurining 15,5 foiziga egalik qiladi (rus manbasi).

• Forbes Global 2000 (2022): 180-örin.
• 2021-yilda tarmoqlar orqali 337,8 mlrd kVt·soat elektr ötgan, şundan 234,7 mlrd — Germaniyada; yöqotişlar 12,1 mlrd kVt·soat.
• 2021-yil tuşumi bölinmalar böyiça: Energetika tarmoqlari — 18,3 mlrd yevro; Iste'molçi yeçimlari — 61,5 mlrd; Asosiy bölmagan yönalişlar — 1,6 mlrd; Korporativ funksiyalar — 17,3 mlrd.
• Bozorlar böyiça tuşum: Germaniya — 41,4 mlrd yevro, Buyuk Britaniya — 18,6 mlrd, Şvetsiya — 2,5 mlrd, Niderlandiya va Belgiya — 3,2 mlrd, qolgan Yevropa — 11,6 mlrd.
• Germaniyada elektr tarmoqlari uzunligi 700 ming km (14,9 mln mijoz), gaz tarmoqlari — 101 ming km (1,8 mln mijoz).

Leonhard Birnbaum 2021-yildan boşqaruv raisi va boş ijroçi direktor (boşqaruvda 2013-yildan; 2008–2013-yillarda RWE boşqaruvida bölgan). Karl-Lyudvig Kley 2016-yildan kuzatuv kengaşi raisi.

Rus manbasiga köra, eng yirik aksiyador RWE (15 %), qolganlari: BlackRock (5 %), Kanada pensiya rejasi investitsiya kengaşi (5 %), Capital Group Companies, Capital Income Builder va DWS Investment (har biri 3 %).