Ellikqal'a tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Ellikqal'a tumani — Qoraqalpoğiston Respublikasi tarkibidagi ma'muriy tuman. U 1977-yil 23-martda taşkil etilgan, markazi — Böston şahri. Tuman öz nomini hududidagi qadimiy qal'alar majmuidan olgan: inglizça va rusça Vikipediyaga köra, «Ellikqal'a» qoraqalpoqça «ellik qal'a» degan ma'noni bildiradi.12
Joylaşuvi va ma'muriy tuzilişi
13ÖzME'ga köra, tuman şimolda Qozoğistonning Qizilörda viloyati, ğarbda Beruniy va Taxtaköpir, janubda Törtköl tumanlari, şarqda Navoiy viloyati, janubi-ğarbda esa Xorazm viloyati bilan çegaradoş. Maydoni 5,4 ming km².
ÖzME ma'lumotiga köra, 2004-yilda tumanda bitta şahar (Böston) va ön ikki qişloq fuqarolari yiğini bölgan. Inglizça Vikipediyada keyingi holat aks etgan: bitta şahar, bitta şaharça (Saxtiyon) va ön uç qişloq fuqarolari yiğini, jumladan, Amirobod, Guldursun, Guliston, Navoiy, Oqçaköl, Tozaboğ, Qizilqum, Qirqqiz va Döstlik.
Tabiati
13Tuman hududi janubdan şimolga qarab pasayib boradigan yassi tekislikdan iborat; ÖzME'ga köra, u bör va paleogen davrlarining dengiz yotqiziqlaridan tuzilgan, joy-joyida sayoz botiqlar, quruq özanlar va past tepaliklar uçraydi. Iqlimi keskin kontinental: qişda şimoli-şarqdan Sibirning sovuq havosi kirib keladi, yozda esa harorat 42–45 darajagaça kötariladi. Yillik yoğin 100–200 mm atrofida.
Yirik köllardan Oqçaköl va Dumanqal'a bor. Tumandagi kanallar Törtköl hududidan ötadigan Boğyop kanalidan suv oladi, zax suvlar esa Qizilqum kollektori orqali çölga çiqarib yuboriladi. Tuproqlari şörxok, qumloq va böz tuproq. Yovvoyi ösimliklardan quyonsuyak, selin, yulğun, yantoq, qamiş va saksovul, hayvonlardan böri, tulki, çiyaböri, quyon va qobon uçraydi, köl böyidagi qamişzorlarda qirğovul, ördak va ğozlar yaşaydi.
Aholisi
13ÖzME'ga köra, 2004-yilda tumanda 119,1 ming kişi yaşagan, ularning 13,7 mingi şaharlarda, qolgani qişloqlarda istiqomat qilgan. Aholining asosiy qismini özbeklar va qoraqalpoqlar taşkil etadi, şuningdek qozoq, turkman, tatar va boşqa millat vakillari ham bor. Inglizça Vikipediyaga köra, 2022-yilda aholi soni 164 600 kişiga yetgan.
Xöjaligi
13Tuman iqtisodiyotining asosini qişloq xöjaligi taşkil etadi. ÖzME'ga köra, yetakçi tarmoq — paxtaçilik, bundan taşqari don, kartoşka, poliz va sabzavot ekinlari yetiştiriladi, çorvaçilik, ipakçilik va boğdorçilik bilan ham şuğullaniladi. 2000-yillar boşida tumanda bir neça qöşma korxona, jumladan töqimaçilik va tibbiy paxta momiği işlab çiqaradigan korxonalar faoliyat körsatgan. Tuman hududidan Uçquduq — Nukus temir yöli ötadi.
Madaniyati va yodgorliklari
13ÖzME'ga köra, tumanda har yili xonanda Otajon Xudoyşukurov xotirasiga bağişlangan yoş qöşiqçilar respublika körik-tanlovi ötkaziladi, 1978-yildan «Davr közgusi» tuman gazetasi çiqadi.
Tuman qadimgi Xorazm madaniyatining muhim yodgorliklariga boy. ÖzME bu yerdagi Tuproqqal'a, Qavatqal'a, Ellikqal'a, Qirqqizqal'a, Qörğoşinqal'a va Guldursun qal'alarini sanab ötadi. Rusça Vikipediyaga köra, Jonbosqal'a yaqinida miloddan avvalgi 4–2-mingyilliklarga oid Kaltaminor madaniyati turar joyi — Jonbos 4 yodgorligi topilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Ellikqal'a tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3370 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAEllikqal'a tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3370
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3370
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Элликкалинский районru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Ellikqala Districten.wikipedia.org
- 3ÖzME, 10-jild, 107–108-b.manbaa.uz · ÖzME, 10-jild, 107–108-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.