Ernst Max
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Ernst Maç→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 138
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Ernst Max (nemisça Ernst Maç; 1838-yil 18-fevral, Moraviya — 1916-yil 19-fevral, Myunxen yaqinida) — avstriyalik fizik va faylasuf. Zarb tölqinlari fizikasiga qöşgan hissasi bilan tanilgan: oqim yoki jism tezligining to…
+ ## Hayoti
+ Inglizça va rusça Vikipediyaga köra, Max Moraviyadagi Xrlitse qişloğida (hozir [[m:240|Çexiya]]ning Brno şahri tarkibida) tuğilgan. 14 yoşigaça uyda tahsil olib, söng Kromerjij gimnaziyasida öqigan. 1855-yilda [[m:418|Ve…
+ ÖzME'ga köra, u 1861-yildan Vena universitetida privat-dotsent, 1864-yildan Grats universitetida professor bölgan; 1867-yilda [[m:444|Praga]]dagi universitetda eksperimental fizika kafedrasini boşqarib, keyinroq rektor e…
+ ## Fizikadagi işlari
+ Maxning dastlabki tadqiqotlari optika va akustikaga — yoruğlik interferensiyasi, difraksiyasi va sinişiga, eşitiş va köriş jarayonlariga bağişlangan. Rusça Vikipediyaga köra, u vestibulyar apparat işini tuşuntirgan va «M…
+ ÖzME Maxning «Mexanika. Uning rivojlanişining tarixiy-tanqidiy oçerki» (1883) asariga alohida töxtaladi: unda Nyutonning mutlaq fazo, vaqt va harakat haqidagi tasavvurlari tanqid qilinib, inersiya Koinotdagi butun massa …
+ ## Falsafiy qaraşlari
+ Max empiriokrititsizm — pozitivizmning ikkinçi bosqiçi — asosçilaridan biri hisoblanadi. U dunyoni sezgilar majmuasi sifatida talqin etgan: rang, tovuş va şu kabi «elementlar» bilişning yakuniy birliklari, ilmiy qonunlar…
+ Asosiy asarlari: «Mexanika», «Sezgilar tahlili» (1886), «Biliş va adaşiş».
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 5-jild, 307–308-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 91
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)