Eston tili
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Eston tili — fin-ugor (ural) tillari oilasining boltiqboʻyi-fin tarmogʻiga mansub til, Estoniyaning davlat tili va Yevropa Ittifoqining rasmiy tillaridan biri.→ Eston tili — fin-ugor (ural) tillari oilasining boltiqböyi-fin tarmoğiga mansub til, Estoniyaning davlat tili va Yevropa Ittifoqining rasmiy tillaridan biri. - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
5 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
12 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− Hozirgi imlo XIX asrning ikkinchi yarmida Eduard Ahrens yaratgan «Yangi imlo»ga asoslangan; u fin imlosiga tayangan. Uning oʻrnini bosgan «Eski imlo» XVII asrda B. G. Forselius va J. Hornung tomonidan nemis imlosi asosid…
− Ilk yozma maʼlumotlar XIII asrga oid; Genrix Livoniya yilnomasida eston joy nomlari, soʻzlari va gap boʻlaklari uchraydi. Kattaroq matnlar XVI asr boshlaridan maʼlum: Kullamaa qoʻlyozmasi (rus manbasiga koʻra 1520-yillar…
− XVI asrda shimoliy va janubiy eston lahjalari asosida ikkita adabiy til shakllangan. Yagona adabiy til XIX asr ikkinchi yarmidan shakllana boshladi, meʼyorlari XX asrning birinchi yarmida barqarorlashdi.
+ Hozirgi imlo 19-asrning ikkinçi yarmida Eduard Ahrens yaratgan «Yangi imlo»ga asoslangan; u fin imlosiga tayangan. Uning örnini bosgan «Eski imlo» 17-asrda B. G. Forselius va J. Hornung tomonidan nemis imlosi asosida y…
+ Ilk yozma ma'lumotlar 13-asrga oid; Genrix Livoniya yilnomasida eston joy nomlari, sözlari va gap bölaklari uçraydi. Kattaroq matnlar 16-asr boşlaridan ma'lum: Kullamaa qölyozmasi (rus manbasiga köra 1520-yillar, i…
+ 16-asrda şimoliy va janubiy eston lahjalari asosida ikkita adabiy til şakllangan. Yagona adabiy til 19-asr ikkinçi yarmidan şakllana boşladi, me'yorlari 20-asrning birinçi yarmida barqarorlaşdi.
14 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 27
Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi
Eston tili — fin-ugor (ural) tillari oilasining boltiqböyi-fin tarmoğiga mansub til, Estoniyaning davlat tili va Yevropa Ittifoqining rasmiy tillaridan biri.
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Eston_tili→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 27
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Eston tili (eesti keel) — fin-ugor tillari oilasiga mansub til. U Estoniyaning rasmiy tili va Yevropa Ittifoqining rasmiy tillaridan biri hisoblanadi.
+ ## Tasnifi
+ Eston tili ural til oilasining fin-ugor tarmoğidagi boltiqböyi-fin guruhiga kiradi. Ingliz tilidagi manbaga köra, u odatda janubiy fin tillari qatoriga kiritiladi va fin tillari içida sözlaşuvçilar soni böyiça i…
+ Morfologik qurilişi agglyutinativ va flektiv xususiyatlarni birlaştiradi. Ismlarda jins kategoriyasi yöq, 14 kelişik mavjud, artikllar yöq. Gap tartibi nisbatan erkin, asosiy sxema — ega, kesim, töldiruvçi.
+ ## Tarqalişi va sözlaşuvçilar
+ Eston tili asosan Estoniyada, qisman Rossiya, Şvetsiya, AQSH, Kanada, Avstraliya va boşqa mamlakatlarda tarqalgan. Sözlaşuvçilar soni manbalarda turliça berilgan: özbekça Vikipediyada 1,1 mln dan ortiq (Estoniyad…
+ Lahjalar şimoliy va janubiy guruhlarga bölinadi. Şimoliy eston lahjalariga örta, ğarbiy, orol va şarqiy şevalar kiradi; janubiy eston lahjalari — mulk, tartu, virus (vyru) va seto. Bundan taşqari, şimoli-şarqiy…
+ ## Yozuvi
+ Yozuv lotin alifbosi asosida. Alifboga ä, ö, ü, õ harflari, keyinroq š va ž qöşilgan. C, q, w, x, y harflari faqat xorijiy atoqli otlarda, f, š, z, ž esa özlaşma sözlarda uçraydi. Õ harfi /ɤ/ unlisini bildiradi.
+ Hozirgi imlo XIX asrning ikkinçi yarmida Eduard Ahrens yaratgan «Yangi imlo»ga asoslangan; u fin imlosiga tayangan. Uning örnini bosgan «Eski imlo» XVII asrda B. G. Forselius va J. Hornung tomonidan nemis imlosi asosid…
+ ## Tarixi
+ Ilk yozma ma'lumotlar XIII asrga oid; Genrix Livoniya yilnomasida eston joy nomlari, sözlari va gap bölaklari uçraydi. Kattaroq matnlar XVI asr boşlaridan ma'lum: Kullamaa qölyozmasi (rus manbasiga köra 1520-yillar…
+ XVI asrda şimoliy va janubiy eston lahjalari asosida ikkita adabiy til şakllangan. Yagona adabiy til XIX asr ikkinçi yarmidan şakllana boşladi, me'yorlari XX asrning birinçi yarmida barqarorlaşdi.
+ 1918-yilda Estoniya mustaqil bölgaç, eston tili rasmiy til böldi. Sovet davrida uning maqomi pasaydi, rus tili bilan birga işlatildi. 1991-yilda mustaqillik tiklanişi bilan yagona rasmiy til böldi, 2004-yilda Yevro…
+ ## Xususiyatlari
+ Tilda 9 unli va 36 diftong bor. Unlilar ham, undoşlar ham uç darajali çöziqlikka ega: qisqa, uzun va juda uzun; bu söz ma'nosini farqlaydi. Masalan, kabi, kapi va kappi sözlari faqat undoş çöziqligi bilan farq q…
+ Luğat tarkibining katta qismi fin-ugor kelib çiqişiga ega; nemis (asosan quyi nemis), boltiq, slavyan va keyinroq ingliz tillaridan özlaşmalar ham köp.
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q9072
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.