Etologiya
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Biologiyaning tarmog‘i: hayvonlar xulqini o‘rganadi.→ Biologiyaning tarmoği: hayvonlar xulqini örganadi. - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
2 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
14 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− Etologiyaning ilmiy ildizlari Charlz Darvin ishlariga hamda XIX asr oxiri — XX asr boshidagi amerikalik va nemis ornitologlariga (Charlz Uitmen, Oskar Xaynrot, Uolles Kreyg) borib taqaladi. Darvinning 1872-yilgi «Odam va…
− Etologiya mustaqil fan sifatida XX asrning 30-yillarida shakllana boshladi. Uning shakllanishi asosan Konrad Lorents va Niko Tinbergen ishlari bilan bogʻlanadi; Karl fon Frish ham zamonaviy etologiyaning boshlanishida ti…
+ Etologiyaning ilmiy ildizlari Çarlz Darvin işlariga hamda 19-asr oxiri — 20-asr boşidagi amerikalik va nemis ornitologlariga (Çarlz Uitmen, Oskar Xaynrot, Uolles Kreyg) borib taqaladi. Darvinning 1872-yilgi «Odam va …
+ Etologiya mustaqil fan sifatida 20-asrning 30-yillarida şakllana boşladi. Uning şakllanişi asosan Konrad Lorents va Niko Tinbergen işlari bilan boğlanadi; Karl fon Friş ham zamonaviy etologiyaning boşlanişida ti…
14 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Etologiya→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 34
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Etologiya (yunonça ἦθος — «xarakter», «urf-odat» va -logiya) — hayvonlar xatti-harakatini tabiiy yaşaş şaroitida örganadigan fan. U biologiyaning, xususan zoologiyaning bir bölimi hisoblanadi.
+ ## Nimani örganadi
+ Etologiya hayvonlar xatti-harakatini tabiiy muhitda tadqiq qiladi. Rus tilidagi ma'lumotga köra, u asosan genetik jihatdan belgilangan xulq-atvorni (instinktlarni) va xulq-atvorning evolyutsiyasini örganadi, instinktiv…
+ Özbekça manbaga köra, tuban tuzilgan hayvonlarda tuğma xulq-atvor ustun böladi. Yuksak tuzilgan hayvonlarning etologik reaksiyalari esa irsiylanadigan xulq-atvor bilan birga, yaşaş muhiti ta'sirida hayot davomida …
+ Niko Tinbergen xatti-harakatni töliq tahlil qiliş uçun tört savolni ilgari surgan:
+ - Vazifasi: xatti-harakat hayvonning yaşab qolişi va nasl qoldirişiga qanday ta'sir qiladi; - Sababi: xatti-harakatni qanday ta'sirlar yuzaga çiqaradi; - Rivojlanişi: xatti-harakat yoş bilan qanday özgaradi va u n…
+ Ingliz tilidagi manbaga köra, bu tuşuntirişlar bir-birini töldiradi va har bir xatti-harakat törtala darajada izohlanişi kerak.
+ Etologiya dalillaridan çorvaçilikning ayrim sohalarida, baliqçilik xöjaligida, tibbiyotda, kibernetikada va boşqalarda foydalaniladi. Bu sohadagi tadqiqotlar hayvonot dunyosini muhofaza qiliş va undan oqilona foyda…
+ ## Tarixi
+ Özbekça manbada «etologiya» atamasini belgiyalik olim L. Dollo taklif etgan (1904) deyiladi. Rus tilidagi manbada esa atamani 1859-yilda fransuz zoologi Izidor Jofrua Sent-Iler kiritgani, 1902-yilda Angliyada amerikali…
+ Etologiyaning ilmiy ildizlari Çarlz Darvin işlariga hamda XIX asr oxiri — XX asr boşidagi amerikalik va nemis ornitologlariga (Çarlz Uitmen, Oskar Xaynrot, Uolles Kreyg) borib taqaladi. Darvinning 1872-yilgi «Odam va…
+ Etologiya mustaqil fan sifatida XX asrning 30-yillarida şakllana boşladi. Uning şakllanişi asosan Konrad Lorents va Niko Tinbergen işlari bilan boğlanadi; Karl fon Friş ham zamonaviy etologiyaning boşlanişida ti…
+ ## Tarmoqlari va usullari
+ Etologiya laboratoriya va dala tadqiqotlarini birlaştiradi, neyroanatomiya, ekologiya va evolyutsion biologiya bilan çambarças boğliq. Dastlab u laboratoriyada tahliliy usullar bilan işlagan qiyosiy psixologlar va b…
+ Özbekça manbada etologiyadagi yönalişlar sifatida irsiylanadigan xatti-harakat şakllari (şartsiz reflekslar, instinktlar), hayvonlarni örgatiş qonuniyatlari va ekstrapolyatsion xatti-harakatni örganiş körsatil…
+ 1972-yilda Jon Kruk qiyosiy etologiyani (hayvonlarni alohida individ sifatida örganiş) ijtimoiy etologiyadan (hayvonlar guruhlari va ulardagi ijtimoiy tuzilma) ajratgan. 1975-yilda E. O. Uilsonning «Sotsiobiologiya» ki…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q7155
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.