Ferrovial

Ferrovial — transport va mobillik sohasidagi infratuzilma bilan şuğullanuvçi ispaniyalik transmilliy kompaniya. 2023-yildan ştab-kvartirasi Amsterdamda (Niderlandiya), bundan oldin Madridda (Ispaniya) joylaşgan edi.

Kompaniyaga 1952-yilda Rafael del Pino y Moreno asos solgan; nomi ispança «ferrovial» — «temir yölga oid» sözidan olingan va dastlab temir yöl qurilişi bilan şuğullangan. Inglizça manbaga köra, birinçi xalqaro loyihasi 1954-yilda Venesuelada temir yöl qurilişi bölgan. 1960-yillarda kompaniya yöl qurilişiga yönaldi va Ispaniyada xususiy moliyalaştiriş bilan tender ötkazilgan birinçi pullik yöl — Bilbao–Behobia avtomagistrali konsessiyasini oldi. Rus tilidagi manbada esa 1960-yillarning boşida Sil daryosida GES qurilişi boşlangani va Liviyadagi temir yöl qurilişi birinçi xorijiy şartnoma bölgani aytiladi.

1995-yilda raqobatçi Agromán quriliş kompaniyasi sotib olindi. 1997-yilda Bilbaodagi Gugenxaym muzeyi qurilişi boşlandi (rus tilidagi manbada 1997-yilda yakunlangani aytiladi). 1998-yilda Cintra şöba kompaniyasi taşkil etildi (rus tilidagi manba) va 1999-yilda Ferrovial aksiyalari birinçi marta ommaviy taklif qilindi. 2000-yilda Polşaning Budimex Dromex kompaniyasi aksiyalarining 58,5 foizi sotib olindi.

2002-yilda Sidney aeroportiga konsessiya olindi, 2003-yilda Britaniyaning Amey plc kompaniyasi sotib olindi. 2005-yilda Webber va Swissport kompaniyalari, 2006-yilda esa BAA (hozirgi Heathrow Airport Holdings) sotib olindi; rus tilidagi manbaga köra, bitim qiymati 10 mlrd funt sterling edi. 2014-yilga kelib Ferrovialning Heathrow Airport Holdingsdagi uluşi 25 foizgaça kamaydi. Inglizça manbaga köra, 2023-yil noyabrida kompaniya şu 25 foizlik uluşni 2,37 mlrd funtga sotişini e'lon qildi.

2023-yil aprelida aksiyadorlarning umumiy yiğilişi ştab-kvartirani Madriddan Amsterdamga köçiriş va aksiyalarni Euronext Amsterdam birjasiga joylaştirişni ma'qulladi.

Inglizça manbaga köra, kompaniya tört bölinma orqali işlaydi: avtomagistrallar, aeroportlar, quriliş hamda mobillik va energetika infratuzilmasi. Avtomagistrallar bölimi Cintra orqali 22 dan ortiq yölni, jami 1262 km dan ziyod uzunlikda boşqaradi; ular orasida Torontodagi 407 ETR, Texasdagi North Tarrant Express va LBJ Express bor. Quriliş bölimi yöllar, aeroportlar va binolarni loyihalaydi va quradi. Mobillik va energetika bölimi qayta tiklanuvçi energiya, barqaror mobillik va aylanma iqtisodiyot loyihalari bilan şuğullanadi. Ferrovial 20 dan ortiq mamlakatda faoliyat yuritadi.

Kompaniya qurgan muhim obyektlar orasida Madrid aeroportining 4-terminali va Bilbaodagi Gugenxaym muzeyi bor. 2021-yilda Ispaniyadagi infratuzilma xizmatlari Portobello kompaniyasiga, Ispaniya va Portugaliyadagi ekologik biznes esa PreZero kompaniyasiga sotildi.

• Xodimlar soni: 24,7 ming kişi (2023).
• 2023-yilda guruh tuşumi: 8,51 mlrd yevro; sof foyda: 460 mln yevro.
• Tuşum tarkibi: quriliş — 81 %, pullik yöllar — 12 %, energetika va telekommunikatsiya infratuzilmasi — 4 %, aeroportlar — 1 %.
• Asosiy bozorlar: AQSH — 34 %, Polşa — 25 %, Ispaniya — 17 %, Buyuk Britaniya — 9 %, Lotin Amerikasi — 5 %, Kanada — 2 %.
• Forbes Global 2000 (2023) röyxatida 1191-örin.

Kompaniya ommaviy bölib, IBEX 35 fond indeksiga kiradi. Asosiy aksiyadorlar — asosçining bolalari, del Pino Calvo-Sotelo oilasi a'zolari: Rafael del Pino (20,56 %), Mariya del Pino (8,26 %) va Leopoldo del Pino (4,18 %). Boşqaruv kengaşi raisi — Rafael del Pino Calvo-Sotelo, boş direktor — Ignasio Madridexos Fernandes (Ignacio Madridejos Fernández); inglizça manbaga köra, u 2019-yilda şu lavozimga tayinlangan.