Fiziologiya
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Biologiyaning tarmog‘i: organizm funksiyalarini o‘rganadi.→ Biologiyaning tarmoği: organizm funksiyalarini örganadi. - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
2 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
11 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− XIX asrdan fizika, kimyo va biologiyadagi kashfiyotlar tufayli organizm vazifalari batafsil oʻrganila boshlandi. I. M. Sechenov markaziy tormozlanish tabiatini oʻrgandi, K. Bernar va I. I. Mechnikov ishlarida organizm ic…
− XX asrda elektron kuchaytirgichlar, katodli ossillograflar va elektron mikroskopdan foydalanish hujayrada kechadigan jarayonlarni bevosita oʻrganish imkonini berdi. Ichki sekretsiya bezlarini oʻrganish natijasida endokri…
+ 19-asrdan fizika, kimyo va biologiyadagi kaşfiyotlar tufayli organizm vazifalari batafsil örganila boşlandi. I. M. Seçenov markaziy tormozlaniş tabiatini örgandi, K. Bernar va I. I. Meçnikov işlarida organizm iç…
+ 20-asrda elektron kuçaytirgiçlar, katodli ossillograflar va elektron mikroskopdan foydalaniş hujayrada keçadigan jarayonlarni bevosita örganiş imkonini berdi. Içki sekretsiya bezlarini örganiş natijasida endokri…
11 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Fiziologiya→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 34
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Fiziologiya (yunonça physis — tabiat va logiya — ta'limot) — organizmlar va ularning qismlari, sistemalari, organlari, töqimalari hamda hayot faoliyatini örganadigan fan. U biologiyaning tarmoği hisoblanadi, tibbiyot…
+ ## Nimani örganadi
+ Fiziologiya tirik organizmlar hujayra darajasidan butun organizmgaça qanday kimyoviy va fizik vazifalarni bajarişini örganadi. Rus tilidagi manbada u organizmning taşqi muhit bilan özaro ta'siri, ontogenez jarayonid…
+ Fiziologiya anatomiya, sitologiya, gistologiya, ayniqsa biokimyo va biofizika bilan uzviy boğlangan. U fiziologik jarayonlarni tuşuntirişda kimyoviy va fizik metodlar hamda tuşunçalardan foydalanadi.
+ ## Tarixi
+ Fiziologiyaga oid dastlabki ma'lumotlar tibbiyot bilan boğliq bölib, qadimdan ma'lum. Gippokrat işlarida organizmdagi suyuqliklar haqida xabar beriladi; Aristotel içki organlarning bir qança vazifalari haqida yozgan…
+ Uyğoniş davrida avval anatomik tuziliş, keyin fiziologik vazifalar jadal örganila boşlandi. 1628-yilda U. Garvey qon aylaniş sistemasini oçdi (özbekça va rusça manbalarda şu sana keltirilgan); rusça manba bun…
+ XIX asrdan fizika, kimyo va biologiyadagi kaşfiyotlar tufayli organizm vazifalari batafsil örganila boşlandi. I. M. Seçenov markaziy tormozlaniş tabiatini örgandi, K. Bernar va I. I. Meçnikov işlarida organizm ic…
+ XX asrda elektron kuçaytirgiçlar, katodli ossillograflar va elektron mikroskopdan foydalaniş hujayrada keçadigan jarayonlarni bevosita örganiş imkonini berdi. Içki sekretsiya bezlarini örganiş natijasida endokri…
+ Özbekistonda fiziologiya tadqiqotlari A. Yu. Yunusov, B. O. Toşmuhamedov va boşqalar nomi bilan boğliq; asosiy tadqiqotlar organizmning öta noqulay şaroitga moslaşuvi muammolariga oid.
+ ## Tarmoqlari va usullari
+ Özbekça manbaga köra, fiziologiya umumiy, soliştirma (evolyutsion) va xususiy (amaliy) fiziologiyaga bölinadi. Xususiy fiziologiya mehnat, sport, yoş, ovqatlaniş va kosmik fiziologiya kabi fanlarga ajraladi. Örga…
+ Fiziologiya — eksperimental fan. Tadqiqotlar ötkir (viviseksiya, ajratilgan organlar, perfuziya) yoki surunkali tajribalar (şartli reflekslar usuli, fistula qöyiş, transplantatsiya, elektrodlar kiritiş) yordamida ö…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q521
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.