Fosforitlar

+ Fosforitlar — fosfat minerallariga, asosan apatit guruhi minerallariga boy bölgan çökindi toğ jinslari. Rusça Vikipediyaga köra, ulardagi fosfatlar yaşirin yoki mikrokristall holatda bölib, kimyoviy jihatdan asosan kalsi…

+ ## Tarkibi

+ ÖzME'ga köra, fosforit hisoblanişi uçun jinsda fosfat angidridi (P2O5) miqdori 18 foizdan kam bölmasligi kerak, ammo geologik qidiruv amaliyotida 5–18 foiz P2O5 saqlaydigan jinslar ham fosforitlarga kiritiladi. Rusça Vik…

+ Fosfatlardan taşqari, fosforitlar tarkibida deyarli doim organik moddalar, kalsiy, magniy va temir karbonatlari, gil minerallari, pirit, temir gidroksidi, kvars va xalsedon uçraydi. ÖzME'ga köra, ularda uran, seriy guruh…

+ ## Tuzilişi va rangi

+ ÖzME'ga köra, sof fosforit oq rangda bölib, tabiatda kam uçraydi; aralaşmalarga qarab u qora, kulrang, jigarrang, ba'zan kök, yaşil, qizil yoki sariq tusda böladi. Strukturasiga köra yaxlit, donador, konkretsion (tugunsi…

+ Yaxlit, yoki geosinklinal fosforitlar ziç va bir xil jins bölib, mahsuldor qatlamlari qalin (10 metrdan ortiq), sifati yuqori (28–36 foiz P2O5) va keng maydonlarni egallaydi. ÖzME'ga köra, bunday konlar Möğulistondagi Xu…

+ ## Hosil bölişi

+ Rusça Vikipediyaga köra, fosforitlarning köpçiligi biogen-kimyoviy yöl bilan hosil böladi va ular dengiz hamda kontinental turlarga bölinadi. ÖzME'ga köra, ularning kelib çiqişi haqida biokimyoviy, kimyoviy va biogen naz…

+ ## Ahamiyati va tarqalişi

+ ÖzME'ga köra, fosforitlarning 90 foizgaça qismi fosforli öğitlar tayyorlaşga sarflanadi; ulardan kimyo, tibbiyot va oziq-ovqat sanoati uçun fosfor, fosfor kislota va boşqa birikmalar olinadi, ayrim noyob elementlar ham a…

+ ÖzME'ga köra, [[m:337|Özbekiston]]da fosforitlar paleogen, bör, devon, silur va tokembriy yotqiziqlarida topilgan. Asosiy konlar Markaziy Qizilqumda joylaşgan: Jeroy-Sardara (P2O5 zaxirasi 57,68 million tonna), Şimoliy Y…