Galogenlar

+ Galogenlar (yunonça hals — «tuz» va genes — «tuğilgan, hosil qiluvçi»), eskiça galoidlar — Mendeleyev davriy tizimining VII guruh asosiy guruhçasiga (hozirgi xalqaro tasnifda 17-guruhga) kiradigan kimyoviy elementlar: ft…

+ ## Kimyoviy xossalari

+ ÖzME'ga köra, galogen atomlarining taşqi elektron qavatida yettita elektron bor. Şu sababli ular metallar bilan reaksiyaga kirişganda ulardan bitta elektronni tortib olib, öz qavatini töldiradi, ya'ni oksidlovçi vazifasi…

+ Galogenlar oddiy moddalar holida ikki atomli molekulalardan iborat. Oddiy şaroitda ftor va xlor — gaz, brom — suyuqlik, yod va astat esa qattiq moddalar. Astat radioaktiv element. ÖzME'ga köra, ftordan boşqa barça galoge…

+ ## Tabiatda uçraşi

+ Faolligi yuqori bölgani uçun galogenlar tabiatda erkin holda uçramaydi. ÖzME'ga köra, astatdan taşqari barça galogenlar keng tarqalgan: ular köplab minerallar tarkibiga kiradi va dengiz suvida tuzlar holida eriydi. Astat…

+ ## Kaşf etiliş tarixi

+ Inglizça Vikipediyaga köra, «galogen» nomini 1811-yilda nemis kimyogari Iogann Şveyger taklif qilgan. Elementar xlorni 1774-yilda Karl Şeele olgan, uning alohida element ekanini 1807-yilda Gemfri Devi isbotlagan. Yodni 1…

+ ## Psevdogalogenlar

+ ÖzME'ga köra, kimyoviy xossalari jihatidan galogenlarga öxşaydigan ayrim molekulalar ham bor: ditsian (CN)2, dioksotsian (OCN)2, ditiotsian (SCN)2. Ular psevdogalogenlar, tarkibida CN, OCN yoki SCN guruhlari bölgan tuzla…

+ ## Ahamiyati

+ Galogenlar va ularning birikmalari xalq xöjaligida keng qöllanadi. Inglizça Vikipediyaga köra, metallar bilan hosil qilgan tuzlari — kalsiy ftorid, natriy xlorid, kumuş bromid, kaliy yodid kabi moddalar sanoat, tibbiyot …