Gastrit
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Gastrit (yunonça «gaster» — me'da, oşqozon sözidan va yalliğlanişni bildiruvçi «-it» qöşimçasidan) — me'da şilliq qavatining yalliğlanişi va undagi distrofik özgarişlar. Kasallik köpinça me'da şirasi ajralişi va me'da devorining harakat faoliyati buzilişi bilan kuzatiladi. Rusça Vikipediyaga köra, gastrit uçrayotgan hollar soni yoş ulğaygan sari ortib boradi.1
Sabablari
13ÖzME'ga köra, kasallikka turli omillar olib keladi: ovqatlaniş tartibining buzilişi, spirtli içimliklarni suiiste'mol qiliş, buzilgan ovqatdan zaharlaniş, ayrim dorilarni (masalan, aspirinni) nazoratsiz içiş, allergiya va Helicobacter pylori bakteriyasi. Çekiş, ruhiy zöriqiş, tişlar, öt pufagi yoki me'da osti bezining surunkali kasalliklari ham surunkali şaklining rivojlanişiga hissa qöşadi.
Zamonaviy tibbiyot surunkali gastritning asosiy sababi sifatida aynan bakterial infeksiyani körsatadi. Rusça Vikipediyaga köra, Helicobacter pylori rivojlanayotgan mamlakatlarda surunkali gastritning 90 foizgaça, rivojlangan mamlakatlarda esa yarmidan kamroq holatlariga sabab böladi. Şu bilan birga, u yerda keltirilgan tadqiqotlar aççiq taom yoki qahva kabi ayrim mahsulotlarning kasallik kelib çiqişidagi rolini tasdiqlamagan, ammo xuruj paytida yengil parhez tavsiya etiladi.
Turlari
13Keçişiga qarab ötkir va surunkali gastrit farqlanadi. Ötkir şakli kuçli ta'sirlovçi — sifatsiz ovqat, kimyoviy modda yoki dori — qisqa muddat ta'sir etganda paydo böladi. Surunkali şakli uzoq davom etadi, vaqti-vaqti bilan, köpinça bahor va kuzda qözişi mumkin. ÖzME me'da şirasining kislotaliligiga qarab giperatsid (kislotaliligi oşgan) va gipoatsid (kamaygan) xillarini ham ajratadi.
Rusça Vikipediyaga köra, 1973-yilda taklif etilgan keng tarqalgan tasnifda surunkali gastritning uç turi ajratilgan: A turi — autoimmun, B turi — bakterial va C turi — öt qaytişi yoki yalliğlanişga qarşi dorilar ta'sirida yuzaga keladigan kimyoviy-toksik gastrit. 1990-yilda taklif etilgan Sidney tasnifi kasallikni turi, joylaşuvi, morfologiyasi va sababiga köra baholaydi.
Belgilari va davolaş
13Ötkir gastritda töş ostida oğriq, qorin dam böliş, köngil ayniş, qusiş kuzatiladi, ba'zan harorat kötariladi. ÖzME bu alomatlar appenditsit, xoletsistit va pankreatitda ham uçraşini, şuning uçun şifokorga zudlik bilan murojaat qiliş zarurligini ta'kidlaydi. Surunkali şaklda belgilar yengilroq, lekin uzoq saqlanadi: iç buziliş, tilda karaş paydo böliş xos.
Davolaş parhez, dori vositalari, fizioterapiya va mineral suvlarni öz içiga oladi; bakterial gastritda mikrobni yöqotişga qaratilgan davo buyuriladi. Bemor şifokor kuzatuvida böliş kerak.
Hayvonlarda
13Gastrit hayvonlarda ham uçraydi. ÖzME'ga köra, unga buzilgan yem, iflos suv, zaharli ötlar va ovqatlaniş tartibining buzilişi sabab böladi. Kasal hayvonning iştahasi yöqoladi, oğzidan yoqimsiz hid keladi, sigirlarning suti kamayadi. Sababi bartaraf etilib, hayvon bir-ikki kun oç saqlanadi va dori beriladi; vaqtida davolansa, odatda bir-ikki haftada soğayib ketadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Gastrit // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2786 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAGastrit. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2786
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2786
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Гастритru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 2-jild, 101–102-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 101–102-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.