Gazprom Neft

Gazprom Neft (rus. «Gazprom neft», sobiq «Sibneft») — Rossiyaning vertikal integratsiyalaşgan neft kompaniyasi. Boş qarorgohi Sankt-Peterburgda joylaşgan. Kompaniya Yevropa Ittifoqi, AQSh, Buyuk Britaniya va boşqa bir qator davlatlarning xalqaro sanksiyalari ostida.

Kompaniya 1995-yilda Rossiya prezidenti farmoni bilan «Sibirskaya neftyanaya kompaniya» («Sibneft») nomi bilan taşkil etilgan. Ingliz tilidagi manbaga köra, u «Rosneft»dan Noyabrskneftegaz, Omsk neftni qayta işlaş zavodi, Noyabrskneftegazgeofizika va Omsknefteprodukt aksiyalarini ötkaziş yöli bilan tuzilgan. 1996–1997-yillarda kompaniya garov auksionlari orqali xususiylaştirildi. Dastlab u Boris Berezovskiy nazoratida bölgan, keyinçalik Roman Abramoviç nazoratiga ötgan. Xususiylaştiriş narxi rus manbasida taxminan 100,3 mln dollar, ingliz manbasida 100 mln dollar deb körsatilgan.

1998 va 2003-yillarda «Sibneft» egalari uni «YUKOS» bilan birlaştirişga ikki bor urindi, ammo bitimlar yakunlanmadi. 2005-yilda «Gazprom» Millhouse Capital (Abramoviçga tegişli tuzilma) dan kompaniya aksiyalarining 75,7 foizini 13,1 mlrd dollarga sotib oldi. 2006-yil 13-mayda kompaniya «Gazprom neft» deb qayta nomlandi. 2009-yil aprelida italiyalik Eni egalik qilgan 20 foiz aksiya «Gazprom» tomonidan 4,1 mlrd dollarga sotib olindi.

Rus manbasiga köra, 2014-yilda Prirazlomnoye konidan Rossiya Arktika şelfining birinçi nefti jahon bozoriga çiqarildi. 2017-yilda kompaniya birinçi marta Rossiyaning neft qazib oliş böyiça yetakçi uçtaligiga kirdi (62,3 mln tonna). 2021-yilda uglevodorod qazib oliş 100 mln tonnadan oşdi. 2023-yilda kompaniya Shell uluşini sotib olib, «Salim Petroleum Development»ning yagona egasi böldi.

Asosiy faoliyat turlari: neft va gaz konlarini qidiriş va işlab çiqiş, neftni qayta işlaş, neft mahsulotlarini işlab çiqariş va sotiş. Kompaniya Arktika şelfida neft qazib olişni boşlagan birinçi kompaniya hisoblanadi.

Qayta işlaş aktivlariga Omsk (kompaniyaning eng yirik zavodi), Moskva va Yaroslavl zavodlari, şuningdek Serbiyadagi NIS orqali Pancevo zavodi kiradi. Mahsulot sotiş AZSlar orqali amalga oşiriladi; kompaniyaning öz yoqilği markalari G-Drive, avtomobil moylari esa G-Energy (2010-yildan). «Gazpromneft Marine Bunker» kema yoqilğisini, «Gazpromneft-Aero» aviatoplivo sotadi, «Gazpromneft — smazoçnyye materialy» moylar işlab çiqaradi.

• 2025-yilda uglevodorodlar qazib oliş (qöşma korxonalardagi uluş bilan) — 130,7 mln tonna neft ekvivalenti; qayta işlaş — 43,9 mln tonna.
• 2024-yil oxirida xodimlar soni — 86 ming kişi.
• 2020-yilda premium kanallar orqali sotilgan neft mahsulotlari — 23 mln tonna.
• Tarkibida 70 dan ortiq neft qazib oliş, qayta işlaş va sotiş korxonalari mavjud.

Asosiy egasi «Gazprom» bölib, aksiyalarning 95,68 foizini nazorat qiladi; qolgan 4,32 foizi erkin muomalada. Boşqaruv raisi — Aleksandr Dyukov, direktorlar kengaşi raisi — Aleksey Miller. Dyukov 2006-yilda prezident etib tasdiqlangan, 2008-yil yanvaridan boşqaruv raisi.

Kompaniya tarkibiga «Slavneft», «Tomskneft», «SeverEnergiya» (40,2 foiz), «Gazpromneft-Vostok» (51 foiz) va Serbiyaning NIS kompaniyasi (rus manbasida 44,84 foiz) kiradi.