Gidrofitlar
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Gidrofitlar («gidro...» va yunonça phyton — «ösimlik») — suv muhitida yaşaşga moslaşgan ösimliklar. ÖzME'ga köra, ularning pastki qismi suvda, yuqori qismi esa suvdan kötarilib ösadi; bunga qamiş misol böla oladi. Ayrim gidrofitlar daryo, dengiz va köl qirğoqlarida, suvi qurib qolgan nam yerlarda ham ösaveradi. Inglizça Vikipediyaga köra, suv ösimliklari çuçuk suvda ham, şör suvda ham uçraydi; ularga nilufar, lotos, ryaska, suv sunbuli kabi ösimliklar kiradi.12
Atamaning ma'nosi
13Rusça Vikipediyaga köra, gidrobotanika rivojlanişi davomida turli olimlar bu atamaga turliça ma'no bergan. Ayrimlar uni tubga birikkan, yoşligida suv ostida ösib, katta bölganda uçlari suvdan çiqib turadigan ösimliklarga nisbatan işlatgan, boşqalar esa barglari suvda suzib yuradigan yoki umuman barça suv ösimliklarini gidrofit deb atagan. Hozirgi tasniflardan biriga köra, gidrofitlar — hayot siklini quruqlikda yakunlay olmaydigan, haqiqiy suv ösimliklari. Ular qirğoq-suv ösimliklari (gelofitlar) va suvga kirib ösuvçi qirğoq ösimliklari bilan birga suv havzalari florasini taşkil etadi.
Tuzilişi
13Suv havodan qariyb 800 marta ziç bölgani uçun suv ösimliklarining tuzilişi quruqlik ösimliklarinikidan farq qiladi. ÖzME'ga köra, gidrofitlarda ildiz bölmaydi yoki juda kuçsiz rivojlangan, barglari tuksiz. Poya va barglarning hujayralararo böşliqlari katta va havoga töla, şu sababli ösimlik suvda qalqib turadi. Rusça va inglizça Vikipediyaga köra, ularda mexanik toqimalar kuçsiz rivojlangan, çunki ösimlikni suvning özi kötarib turadi; suvdan olingan ösimlik tezda şalvirab qoladi. Mexanik va ötkazuvçi toqimalar köpinça poyaning markazida joylaşadi, bu esa ösimlikka suv oqimida egilişga imkon beradi. Suv ostida yaşaydigan turlarning barglari köpinça mayda böleklarga ajralgan bölib, oqim qarşiligini kamaytiradi va modda almaşinuvi yuzasini oşiradi.
Guruhlari
13Rusça Vikipediyada gidrofitlar bir neça ekologik guruhga ajratiladi: makrosuvötlar va suv moxlari, suv qatlamida erkin suzib yuruvçi, tubga ildiz otib suv ostida ösuvçi, tubga ildiz otgan, lekin barglari suv yuzasida suzib yuruvçi hamda suv yuzasida erkin suzuvçi ösimliklar. Ular odatda 0,5–3 m çuqurlikda ösadi.
Ahamiyati
13ÖzME'ga köra, köpçilik gidrofitlar torf hosil qiladi, ayrimlari, ayniqsa bir yilliklari, çorva uçun ozuqa böladi. Inglizça Vikipediyaga köra, suv ösimliklari fotosintez orqali kislorod işlab çiqaradi, baliqlar, suvda va quruqlikda yaşovçilar hamda hasaratlarga boşpana, ayrim hayvonlarga oziq beradi. Evolyutsion jihatdan suvga moslaşuv gulli ösimliklarning turli oilalarida kamida 50 marta mustaqil yuz bergan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Gidrofitlar // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3460 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAGidrofitlar. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3460
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3460
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Гидрофитыru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Aquatic planten.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.