Gidromodul
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Gidromodul (yunonça «hydor» — suv va lotinça «modulus» — ölçov sözlaridan) — suğorma dehqonçilikda muayyan vaqt oraliğida bir gektar ekin maydonini suğoriş uçun sarflanadigan örtaça suv miqdori. ÖzME'ga köra, u odatda q harfi bilan belgilanadi va bir gektarga sekundiga neça litr suv berilişi (l/s ga hisobida) bilan ifodalanadi. Gidromodul suğoriş tizimlarini loyihalaş va ulardan foydalanişda asosiy hisob körsatkiçlaridan biri hisoblanadi.
Mazmuni
13Ekinni bir marta suğoriş uçun gektariga beriladigan suv hajmi (suğoriş normasi) va bu suvni berişga ketadigan vaqt ma'lum bölsa, gidromodulni hisoblab topiş mumkin: bir gektarga bir sutka davomida sekundiga 1 litrdan suv berilsa, bu 86,4 kubometrga teng böladi. Şunga köra suğoriş normasini (m³/ga) suv beriş davomiyligi (sutka) va 86,4 ning köpaytmasiga bölib, gidromodul qiymati olinadi.
ÖzME suğoriladigan dala gidromodulini alohida ajratadi: u bevosita suğorilayotgan paykalga beriladigan suvning örtaça miqdorini bildiradi. Suğoriş tarmoğidagi umumiy suv sarfini aniqlaş uçun esa barça ekinlar böyiça suv beriş gidromodullari hisoblanadi.
Gidromodul grafigi
13Hisoblar asosida suğoriş tarmoğining iş jadvali yoki butun tizimning suvdan foydalaniş rejasi tuziladi. ÖzME'ga köra, jadvalda har bir ekin uçun suv beriş gidromodulining kattaligi körsatiladi, söngra şu ma'lumotlar asosida grafik çiziladi: vertikal öqqa q qiymatlari, gorizontal öqqa esa vaqt qöyiladi. Grafikdagi keskin tebranişlarni tekislaş uçun ekinlarning çidamlilik çegarasida suv beriş davri uzaytiriladi yoki qisqartiriladi, ba'zan esa umumiy suğoriş normasi saqlangan holda bir martalik suv beriş normasi özgartiriladi. Bu kanallarning bir tekis işlaşini ta'minlaydi.
Örta Osiyo şaroitida
13ÖzME ğalla, ğöza va beda almaşlab ekiladigan dalalar uçun taxminiy körsatkiçlarni keltiradi. Ekinlar grunt suvlari namidan foydalanmaydigan şaroitda Örta Osiyo mintaqalarida bir gektar uçun eng katta gidromodul (netto) 0,8–1,05 l/s atrofida böladi: janubiy hududlarda yuqoriroq, şimoliy hududlarda pastroq. Bu farq janubda havo haroratining yuqoriligi va buğlanişning kuçliligi bilan boğliq.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Gidromodul // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3144 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAGidromodul. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3144
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3144
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 2-jild, 296-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 296-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.