Glaukoma
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Glaukoma (yunonça «glaukos» — oç kök, kökimtir-yaşil), xalq orasida kök suv yoki nazla — köz içi bosimining doimiy yoki vaqti-vaqti bilan oşişi natijasida köruv nervi zararlanadigan köz kasalliklari guruhi. Asosiy belgilari — köz içi bosimining ortişi, köruv maydonining torayişi va köruv nervi diskining atrofiyasi. Rusça Vikipediyaga köra, davolanmagan glaukoma qaytmas körlikka olib keladi, davolaş esa köriş yöqolişini faqat töxtatişi yoki sekinlaştirişi mumkin.1
Turlari
13ÖzME birlamçi, ikkilamçi, tuğma va ösmirlik glaukomasini farqlaydi. Birlamçi glaukoma mustaqil kasallik bölib, köz içi suyuqligining aylanişi va çiqib ketişi buzilganda rivojlanadi; ensiklopediyaga köra, u asosan 35–40 yoşdan oşgan kişilarda uçraydi. Köz old kamerasi burçagining holatiga qarab oçiq burçakli, yopiq burçakli va aralaş şakllar ajratiladi.
Rusça Vikipediyaga köra, oçiq burçakli glaukoma barça holatlarning 90 foizdan ortiğini taşkil etadi. Yopiq burçakli şakl kamroq uçraydi va köpinça uzoqni yaxşi köradigan katta yoşdagi odamlarda kuzatiladi; qoraçiqni kengaytiradigan omillar — xira yoruğlik yoki ayrim dorilar — xurujni qözğatişi mumkin. Ikkilamçi glaukoma uveit, köz gavhari kasalliklari, qon tomir buzilişlari, köz jarohati yoki ösmasi asorati sifatida paydo böladi. Tuğma şakli köz tuzilişining rivojlaniş nuqsonlari bilan boğliq.
Belgilari
13Oçiq burçakli glaukoma uzoq vaqt sezilmasdan keçadi: bosim asta-sekin oşadi, köruv nervi va tör pardada qon aylanişi yomonlaşib, köriş maydoni çetlardan torayib boradi. Rusça Vikipediyaga köra, şu sababli köp bemorlar şifokorga köriş qaytmas darajada yomonlaşgandan keyingina murojaat qiladi.
Yopiq burçakli şaklda ötkir xuruj bölişi mumkin. ÖzME'ga köra, bunda köz va boşning şu tomoni qattiq oğriydi, köngil ayniydi, qusiş kuzatiladi, köz qizarib yoşlanadi, yoruğ manbai atrofida kamalaksimon halqalar körinadi. Muguz parda xiralaşadi, qoraçiq kengayib yoruğga javob bermay qoladi, köz soqqasi qattiqlaşadi. Rusça Vikipediyaga köra, ötkir xurujni migren yoki qon bosimi kriziga öxşatib yuboriş mumkin, holbuki bunday bemorga zudlik bilan yordam kerak.
Kasallik boşlanğiç, rivojlangan, ötib ketgan va terminal bosqiçlardan ötadi.
Taşxis va davolaş
13ÖzME normal köz içi bosimini simob ustunining 18–26 millimetri oraliğida deb körsatadi va 40 yoşdan oşgan kişilarga bosimni yiliga bir marta ölçatib turişni tavsiya etadi. Aralaş şakl gonioskopiya yordamida aniqlanadi.
Davolaş odatda bosimni pasaytiruvçi dorilardan boşlanadi. Ötkir xurujda bosim bir sutka içida tuşmasa, jarrohlik usuliga ötiladi. Dori yordam bermasa, köriş maydoni torayişda davom etsa, lazer yoki mikroxirurgik operatsiya qilinadi; ular qança erta qöllansa, köriş şunça uzoq saqlanadi. Bemorga aqliy va jismoniy zöriqişdan, boşni uzoq engaştirib işlaşdan, köp suyuqlik, aççiq çoy, qahva va spirtli içimliklardan saqlaniş tavsiya etiladi.
Tarqalişi
13Rusça Vikipediyaga köra, glaukoma kataraktadan keyin dunyoda körlikning ikkinçi asosiy sababi hisoblanadi. 2010-yilda dunyoda oçiq burçakli glaukoma bilan 44,7 million kişi yaşagan. Katarakta va glaukoma taxminan 1705-yilgaça bir-biridan farqlanmagan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Glaukoma // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2791 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAGlaukoma. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2791
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2791
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Глаукомаru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 3-jild, 356–357-b.manbaa.uz · ÖzME, 3-jild, 356–357-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.