Golarktika

+ Golarktika (yunonça «holos» — butun, hamma va «arktikos» — şimoliy) — Şimoliy yarim şar quruqligining tropiklardan taşqaridagi qismini qamrab olgan biogeografik region. U ösimliklar dunyosini (floristik) va hayvonot duny…

+ ## Çegaralari

+ Rusça Vikipediyaga köra, Golarktikaning janubiy çegarasi Meksikaning şimoli, Kabo-Verde orollari, Sahroi Kabirning şimoliy çekkasi, Arabiston yarim oroli, Himolay toğlari va Xitoyning janubi orqali ötadi; Tayvan va Yapon…

+ ## Florasi

+ ÖzME'ga köra, Golarktika florasida 30 dan ortiq endemik oila bor. Floraning şakllanişi paleogen-neogen davrining qadimgi florasi bilan boğliq; Tetis dengizi uni uzoq vaqt tropik floradan ajratib turgan. Paleogen oxirida …

+ Tundra, örmon, çöl kabi asosiy biomlarda murakkabguldoşlar, dukkakdoşlar, ayiqtovondoşlar, karamdoşlar, çinniguldoşlar, ra'nodoşlar va boşqa oilalar keng tarqalgan. Daraxtlardan qayin, tol, yonğoq, ignabarglilardan esa a…

+ ÖzME'ga köra, Golarktika floristik dunyosi uçta kiçik dunyoga va töqqizta oblastga bölinadi. Boreal kiçik dunyo Yevropa, tropikdan taşqaridagi Osiyo va Şimoliy Amerikani qamraydi va floraga eng boy hisoblanadi. Örta deng…

+ ## Faunasi

+ ÖzME'ga köra, Golarktika faunasi turlarga unça boy emas: buning sababi landşaftlarning nisbatan bir xilligi, iqlimning noqulayligi va faunaning yoşligi. Şunga qaramay, unda köplab endemik oilalar bor; sut emizuvçilardan …

+ Zoogeografiyada Golarktika ikki kiçik oblastga — Palearktika va Nearktikaga (ÖzME'da Neoarktika) bölinadi. Palearktika Yevrosiyo va Şimoliy Afrikaning mö'tadil va sovuq iqlimli qismini, Nearktika esa Şimoliy Amerikaning …

+ ## Kelib çiqişi

+ ÖzME'ga köra, Şimoliy Amerika va Yevrosiyo faunasining öxşaşligi pliotsen va törtlamçi davrda Alyaska va Çukotka orqali qit'alar quruqlik bilan tutaşganini körsatadi. Bu yöl orqali Yevrosiyodan Amerikaga toğ qöylari, los…