Gumus
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Гумус→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 128
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Gumus, çirindi — tuproqdagi organik moddaning asosiy, nisbatan barqaror qismi; nobud bölgan ösimlik va hayvon qoldiqlarining parçalanişi va qayta özgarişi natijasida hosil bölgan, odatda, töq tusli murakkab organik birik…
+ ## Hosil bölişi
+ ÖzME'ga köra, gumus organik qoldiqlarning biologik va biokimyoviy özgarişi — çirişi hamda bu jarayonda murakkab yangi moddalarning sintezlanişi orqali vujudga keladi. Bu jarayon gumifikatsiya deb ataladi. Inglizça Vikipe…
+ ÖzME'ga köra, gumusning töplanişi har yili tuproqqa tuşadigan organik qoldiqlar, masalan, ildizlar miqdoriga, ularning özgariş tezligiga va tuproq mikroflorasining tabiatiga — zamburuğli yoki bakteriyali, aerob yoki anae…
+ ## Tarkibi
+ Gumus tarkibiga organik qoldiq moddalar (oqsillar, uglevodlar, lignin, yoğlar), ularning parçalanişidan hosil bölgan oraliq mahsulotlar (aminokislotalar, fenollar, oddiy qandlar va boşqalar) hamda maxsus gumin moddalari …
+ ## Tuproq unumdorligidagi ahamiyati
+ Gumusda ösimliklar uçun zarur bölgan uglerod, azot, fosfor, oltingugurt kabi oziq elementlari töplanadi. ÖzME'ga köra, mikroorganizmlar ta'sirida bu elementlar ösimlik özlaştira oladigan nitratlar, sulfatlar va boşqa bir…
+ Rusça Vikipediyaga köra, gumus tuproq organik moddasining 85–90 foizini taşkil etadi. Uning yuqori qatlamdagi ulişi çöl-dala qönğir tuproqlarida bir foizdan kam bölsa, qora tuproqlarda (çernozyomlarda) 10–15 foizgaça yet…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 3-jild, 503-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 80
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)