Habaş al-Hasib al-Marvaziy
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Habash al-Hasib al-Marvaziy — Mervlik astronom, geograf va matematik, 9-asrda Bagʻdodda faoliyat yuritgan, tangens va kotangens jadvallarini tuzgan olim.→ Habaş al-Hasib al-Marvaziy — Mervlik astronom, geograf va matematik, 9-asrda Bağdodda faoliyat yuritgan, tangens va kotangens jadvallarini tuzgan olim. - Nom · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Habash al-Hasib al-Marvaziy→ Habaş al-Hasib al-Marvaziy - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
4 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
8 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- Qisqa tavsif · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
Habash al-Hasib al-Marvaziy — Mervlik astronom, geograf va matematik, IX asrda Bagʻdodda faoliyat yuritgan, tangens va kotangens jadvallarini tuzgan olim.→ Habaş al-Hasib al-Marvaziy — Mervlik astronom, geograf va matematik, 9-asrda Bağdodda faoliyat yuritgan, tangens va kotangens jadvallarini tuzgan olim. - Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 12
Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi
Habaş al-Hasib al-Marvaziy — Mervlik astronom, geograf va matematik, IX asrda Bağdodda faoliyat yuritgan, tangens va kotangens jadvallarini tuzgan olim.
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Habash_al-Hasib_al-Marvaziy→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 12
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Ahmad ibn Abdulloh al-Marvaziy, Habaş al-Hasib nomi bilan tanilgan, Xurosonning Merv şahridan çiqqan astronom, geograf va matematik bölgan. U Bağdodda yaşab işlagan va trigonometriyada tangens hamda kotangens tuş…
+ ## Hayoti
+ Habaş al-Hasib Mervdan bölgan, ammo Bağdodda yaşagan. Uning yaşagan yillari manbalarda turliça körsatilgan: özbekça Vikipediyada 766–869-yillar, rus Vikipediyasida taxminan 770–870-yillar keltirilgan. Ingliz Vik…
+ «Habaş» (habaş, «Abissiniyalik») laqabi heç qayerda izohlanmagan; rus va ingliz manbalarida u terisining töq rangiga işora qilişi mumkinligi aytiladi. Rus Vikipediyasiga köra, Ibn al-Qiftiyga tayanib, u Abbosiy xa…
+ ## Ilmiy faoliyati
+ Habaş 825-yildan 835-yilgaça kuzatuvlar olib borib, uçta astronomik jadval (ziy) tuzgan. Birinçisi hind uslubida yaratilgan. Ikkinçisi «tekşirilgan» deb ataladi, eng muhimi hisoblanadi, «Ma'muniy» yoki «Arab» jadva…
+ 829-yildagi quyoş tutilişi munosabati bilan u vaqtni quyoşning balandligi orqali aniqlaş usulini körsatgan; bu usul keyinçalik musulmon astronomlari orasida keng qöllangan.
+ Uning trigonometriyaga qöşgan hissasi «soya» tuşunçasini kiritişi bilan boğliq: bu hozirgi tangensga mos keladi, u bunday soyalarning ilk jadvalini ham tuzgan. Şuningdek kotangens tuşunçasini kiritib, uning jadv…
+ ## Asarlari
+ Rus Vikipediyasi unga quyidagi asarlarni nisbat beradi: uçta urinma doira haqida kitob, globus haqida kitob, sferik astrolyabiya haqida kitob, armillyar sfera haqida kitob, samoviy jismlargaça masofalar va ularning öl…
+ ### Jismlar va masofalar kitobi
+ Bağdoddagi Şammosiya rasadxonasida olib borilgan kuzatuvlar natijalari «Jismlar va masofalar kitobi» (Kitob al-ajrom va-l-ab'od)da jamlangan. Unda, jumladan, Yer aylanasi 32 444 km, Yer diametri 10 323,201 km, Oy diame…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q2475262
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.