Himolay
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Гималаи→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 136
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Himolay (sanskritça himalaya — «qorlar makoni») — Yer yuzidagi eng baland toğ tizimi. U Janubiy Osiyoda, şimoldagi Tibet yassitoğligi bilan janubdagi Hind-Gang tekisligi orasida yoy şaklida çözilib yotadi va [[m:271|Hind…
+ ## Nomi
+ ÖzME va inglizça Vikipediya nomni sanskritçadagi «qor» va «makon» sözlaridan keltirib çiqaradi. Rusça Vikipediyada esa boşqa fikr ham keltiriladi: unga köra, nom nepalça «himal» — «qorli toğ» sözi bilan boğliq bölib, «Hi…
+ ## Ölçamlari va tuzilişi
+ ÖzME'ga köra, tizimning uzunligi 2400 km dan ortiq, eni 350 km gaça, tizmalarning örtaça balandligi 6000 metr atrofida. Rusça Vikipediyada uzunlik 2900 km dan ziyod, maydon esa qariyb 650 ming km² deb beriladi. Eng balan…
+ Toğlar Hind-Gang tekisligidan uç poğona bölib kötariladi. Eng pastki poğona — daryo vodiylari bilan kesilgan Sivalik toğlari, ikkinçisi — Kiçik Himolay, uçinçisi — eng baland Katta (Boş) Himolay. Kiçik va Katta Himolay ö…
+ ## Geologiyasi
+ Inglizça Vikipediyaga köra, Himolay Hindiston tektonik plitasining Yevroosiyo plitasi bilan toqnaşişi natijasida kötarilgan. ÖzME uni alp burmalaniş davrida şakllangan deb körsatadi: janubiy toğoldi qismi qumtoş va kongl…
+ ## Iqlimi va muzliklari
+ Himolay Janubiy Osiyoning nam musson iqlimi bilan Markaziy Osiyoning quruq kontinental iqlimi orasidagi keskin çegara vazifasini bajaradi. Janubiy yon bağirlarga yozgi mussonlar köp yoğin keltiradi; ÖzME'ga köra, yillik …
+ Muzliklar ança katta maydonni — 33 ming km² ga yaqin hududni egallaydi. Rusça Vikipediyaga köra, eng uzun muzliklar Gangotri va Zemu bölib, ularning uzunligi 26 km ga yetadi. Janubiy Osiyoning yirik daryolari — Hind, Gan…
+ ## Tabiati
+ Himolayda balandlik mintaqalari aniq ajralib turadi. ÖzME'ga köra, toğ etaklarida terayalar deb ataladigan botqoq çangalzorlar, undan yuqorida doim yaşil tropik örmonlar, keyin keng bargli, aralaş va igna bargli örmonlar…
+ ## Aholi va xöjalik
+ ÖzME'ga köra, yon bağirlarda 2500 metrgaça dehqonçilik qilinadi, suğoriladigan terrasalarda şoli, şimolda esa 4500 metrgaça arpa ekiladi. Inglizça Vikipediyaga köra, Himolayda 53 million kişi yaşaydi, undan boşlanadigan …
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 11-jild, 134–136-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 88
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)