Hisor-Olay toğlari

+ Hisor-Olay toğlari — Örta Osiyodagi yirik toğ tizimi; rusça Vikipediyaga köra, Pomir-Olay toğ ölkasining tarkibiy qismi. U Pomirdan ğarbda, şimolda [[m:723|Farğona vodiysi]], janubda Olay vodiysi, Afğon-Tojik botiği va Q…

+ ## Tarkibi va relyefi

+ Hisor-Olay bir neça tizmadan iborat: şarqda Olay tizmasi, undan ğarbda Turkiston, Zarafşon va Hisor tizmalari, ğarbiy çekkada esa Nurota toğlari. ÖzME'ga köra, ular bir-biridan kiçik tektonik botiqlar va daryo vodiylari …

+ Rusça Vikipediyaga köra, köp tizmalarning balandligi 5000 m dan oşadi. Eng baland nuqtalar — Turkiston tizmasidagi Skalistiy çöqqisi (5621 m), Olay tizmasining eng yuqori nuqtasi (5539 m) va Zarafşon tizmasidagi Çimtarga…

+ ## Geologiyasi

+ ÖzME'ga köra, toğlar gersin burmalanişida vujudga kelgan, hozirgi balandligiga esa keyingi (neotektonik) kötarilişlar natijasida erişgan. Tizmalar asosan paleozoyning çökindi, metamorfik va otqindi jinslaridan — slanets,…

+ Rusça Vikipediyaga köra, keç paleozoy granitoidlari bilan volfram, molibden, mişyak va oltin konlari boğliq. Turkiston va Olay tizmalarining şimoliy yon bağirlarida simob-surma konlari, yura yotqiziqlarida kömir, Janubiy…

+ ## Iqlimi

+ Toğli ölka bölgani uçun iqlim balandlikka qarab özgaradi. ÖzME'ga köra, 350–450 m gaça bölgan etaklar çöl va çalaçöl iqlimiga ega: yozi uzun va issiq, qişi qisqa, yoğin kam. Taxminan 1500 m gaça daşt mintaqasi, 1500–3500…

+ ## Daryo, köl va muzliklar

+ Bu toğlardan boşlanadigan suvlar Sirdaryo, Amudaryo va Zarafşon havzalariga tegişli. ÖzME'ga köra, şimoliy yon bağirlardan oqadigan Isfayram, Şohimardon, Söx, Isfara, Xöjabaqirğon, Zominsuv va boşqa daryolar Sirdaryo hav…

+ ## Tuproq va ösimliklar

+ ÖzME'ga köra, etaklarda çöl, çalaçöl va daştlarga xos tuproq va ösimliklar, örta balandliklarda kulrang va jigarrang tuproqlar tarqalgan. Olay va Turkiston tizmalarining şimoliy yon bağirlarida taxminan 2000–3000 m orali…