Imom
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Imom (arabça: إمام – „oldinda turuvçi“, „yetakçi“) — islomda namozni boşqarib turuvçi diniy şaxs. Bu söz keng ma'noda diniy rahnamo, jamoa boşliği yoki davlat boşqaruvçisiga nisbatan ham qöllanadi.
Vazifalari
13Sunniylikda imom — jamoa namozini boşqaruvçi şaxs; jamoa uning harakatlarini takrorlaydi. Namoz ikki va undan ortiq kişi bilan öqilsa, masjiddan taşqarida ham imom böladi. Har bir masjidda jamoa namozini boşqaradigan imom bor, ammo bu ba'zan rasman tayinlangan, maoş oladigan kişi emas, jamoadan bir kişi bölişi mumkin. Rus tilidagi manbaga köra, köp masjidlarda imom saylanadigan lavozim bölib, namozga yetakçilik qiliş bilan birga masjid işini nazorat qiladi.
Jome masjidlarida imomlar juma namozida har hafta xutba öqiydi, şuning uçun ularni imom-xatib deb ham ataydilar. Xitoy Xalq Respublikasidagi ayollar masjidlarida imom ayollar böladi. Köpçilik oqimlar ayollarning imom bölişiga yöl qöymaydi, ammo köpçilik ayollarning faqat ayollar namozini boşqarişini joiz deb biladi.
Uz.wikipedia maqolasiga köra, imom vazifalarini ayni bir odam bajarişi mumkin, ammo imom mansab ham, kasb ham hisoblanmaydi: u namozni haqiqatda boşqarib turgani uçungina imom deb e'tirof etiladi.
Imom unvoni boşqa ma'nolarda ham işlatiladi: sunniylikda mazhab asosçilari (Abu Hanifa va boşqalar) va yirik olimlarga hurmat yuzasidan imom deyiladi. Şialikda imom — Ali avlodlaridan bölgan, ilohiy tayinlangan rahbar. Ba'zi davlatlarda imomlar dunyoviy hokim ham bölgan (masalan, Ummonda, Yamanda zaydiy imomlar).
Tarixi
13Islom dastlabki yillarida imom vazifasini Muhammad, vafotidan keyin xalifalar bajargan. Ular namozga yetakçilik qiliş bilan birga qavm boşliği ham bölgan. Rus tilidagi manbaga köra, Muhammad oxirgi kasalligi paytida Abu Bakrni örniga qöygan; viloyatlarda namozni noiblar boşqargan va juma xutbasini öqigan. Abbosiylar davrida (749–1258) namozni maxsus tayyorlangan kişilar boşqara boşlagan va ularni „imomlar“ deb atay boşlaganlar. Fotimiylar davrida (909–1171) ramazon oyidagi juma namozlarida imom vazifasini xalifalar bajargan.
Ta'limi va malakasi
13Mahalla va qişloq masjidlarida odatda diniy ma'lumotli kişi imom böladi. Jome masjidlari imomi maxsus diniy ma'lumotga ega va dindorlar orasida obrö qozongan bölişi kerak. Namozda kimlar imom bölişga haqliroq ekani fiqh kitoblarida bayon qilingan. Hadislarga köra, imom Qur'on va sunna bilimi hamda axloqiga qarab tanlanadi.
Turkiyada imomlarni davlat tayinlaydi; ular imom-hatib litseyini bitirgan yoki ilohiyot böyiça universitet diplomiga ega bölişi kerak. Bu lavozimga faqat erkaklar tayinlanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Imom // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1002 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAImom. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1002
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1002
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.