Inert gazlar
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Благородные газы→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 127
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Inert gazlar (lotinça iners — «faoliyatsiz», «harakatsiz»), asl gazlar yoki nodir gazlar — davriy sistemaning 18-guruhiga (eski tartibda nolinçi yoki VIII guruh asosiy kiçik guruhiga) mansub kimyoviy elementlar: geliy (H…
+ ## Nomi
+ Inglizça Vikipediyaga köra, «asl gaz» (nemisça Edelgas) atamasini 1900-yilda Gugo Erdman «asl metallar»ga öxşatib taklif qilgan. «Inert gazlar» nomi ularning birikmalari olinganidan keyin eskirgan hisoblanadi. «Nodir gaz…
+ ## Kaşf etilişi
+ ÖzME'ga köra, birinçi inert gaz — geliyni 1868-yilda fransuz Pyer Janssen va ingliz Norman Lokyer Quyoş spektrini tekşirib topgan; qolganlari 1892—1908-yillarda kaşf etilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 1895-yilda lord R…
+ ## Xossalari
+ ÖzME'ga köra, inert gazlar atomlarining taşqi elektron qavati töla — geliyda 2, qolganlarida 8 ta elektron; şuning uçun ular kimyoviy reaksiyaga nihoyatda qiyin kirişadi va nomi ham şundan kelib çiqqan. Ularni suyuq yoki…
+ ## Birikmalari
+ Uzoq vaqt inert gazlar heç qanday birikma hosil qilmaydi deb hisoblangan. ÖzME va Inglizça Vikipediyaga köra, 1962-yilda kanadalik kimyogar Nil Bartlett ksenonning platina geksaftorid bilan birikmasini sintez qilib, bu q…
+ ## Tarqalişi va olinişi
+ ÖzME'ga köra, inert gazlar havoda (bir kub metr havoda taxminan 9,4 litr), suvda, ayrim mineral va toğ jinslarida uçraydi; geliy yer osti va mineral buloqlar gazlari tarkibida bor. Radon uran va radiy preparatlaridan, qo…
+ ## Qöllanilişi
+ Inglizça Vikipediyaga köra, inert gazlar kimyoviy reaksiya istalmagan joyda işlatiladi: argon payvandlaşda himoya muhiti va çöğlanma lampalarini töldiriş uçun, geliy havo şarlari va dirijabllarni töldiriş uçun qöllanadi.…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 4-jild, 191-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 79
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)