Iqto
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Икта→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 131
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Iqto, iqta (arabça) — örta asrlarda Movarounnahr, Yaqin va Örta Şarq mamlakatlarida hukmdor tomonidan xizmati evaziga biror kişiga in'om etilgan yer yoki undan tuşadigan daromad. Iqtoga ega bölgan şaxs iqtodor deb atalga…
+ ## Kelib çiqişi
+ ÖzME'ga köra, iqto haqidagi ilk ma'lumotlar 7-asr oxiriga oid arab manbalarida uçraydi. Rusça Vikipediya yer ajratiş amaliyoti Muhammad payğambar davridayoq mavjud bölganini, bunda asosan egasiz qolgan davlat yerlari ber…
+ Iqtoning mohiyatini 10-asr olimi Abu Abdulloh Xorazmiy ([[m:1513|Muhammad ibn Ahmad al-Xorazmiy]]) «Mafotih ul-ulum» («Ilmlar kalitlari») asarida izohlagan: uning ta'rifiça, iqto — sulton tomonidan biror kişiga sovğa qil…
+ ## Rivojlanişi
+ ÖzME'ga köra, 9-asrda xalifa amirlarga boşqariş uçun bergan viloyatlar ham iqto deb atala boşlagan, bunday amir viloyat soliğini töliq yoki qisman özlaştiriş huquqiga ega bölgan. 10-asrdan iqto asta-sekin xususiy mulkka …
+ Inglizça Vikipediya iqto tizimini Buvayhiylar tartibga solib, Eron amirlarining yerlarini iqtolarga bölib çiqqanini qayd etadi. Saljuqiylar davrida bu tizim yanada keng tarqalgan; vazir Nizomulmulk «Siyosatnoma» asarida …
+ ÖzME ma'lumotiga köra, 9–13-asrlarda iqto Movarounnahr va Eronda — qoraxoniylar, saljuqiylar va hulokuiylar hukmronligi davrida — keng tarqalgan.
+ ## Keyingi atamalar
+ Vaqt ötişi bilan iqtoga öxşaş yer in'omlari boşqa nomlar bilan yuritila boşlagan. ÖzME'ga köra, [[m:2418|Temuriylar]] davrida iqto örnida tiyul va suyurğol, [[m:2420|Boburiylar]] davrida esa jogir (jagir) atamalari qölla…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 4-jild, 490–491-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 83
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)