Islomobod

Islomobod — Pokistonning poytaxti. U 1960-yillarda maqsadli rejalaştirilgan poytaxt sifatida qurilgan va markaziy hukumat tomonidan boşqariladigan federal poytaxt okrugi hisoblanadi.

Indus havzasi eng qadimgi sivilizatsiya öçoqlaridan biri hisoblanadi. Islomobod asosiy madaniy markazlardan şimolda joylaşgan, ammo uning atrofida odamlar qadim zamonlardan beri yaşab kelgan. Bu yerda Markaziy Osiyo, Hindiston yarim oroli va Tibetni boğlovçi muhim savdo yöllari kesişgan. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, Potvar platosidagi hudud Osiyodagi eng qadimgi aholi makonlaridan biri sanaladi, u yerdan 100 ming–500 ming yil oldingi toş davri buyumlari topilgan. 2015–2016-yillardagi qazişmalarda Ban Faqiran yaqinida milodiy 2–4-asrlarga oid buddaviy stupa qoldiqlari oçilgan.

Yangi şahar quriş haqidagi qaror 1959-yilda qabul qilingan. Keng kölamli loyiha 1960-yilga kelib yunon arxitektori Konstantinos Doxiadis boşçiligida işlab çiqilgan, rejani xorijlik va pokistonlik mutaxassislar amalga oşirgan. Özbekça Vikipediyada quriliş 1961-yildan, avval poytaxt bölgan Ravalpindidan 28 km narida boşlangani aytiladi. Rusça manbaga köra, Islomobod asosiy hukumat idoralari Ravalpindidan köçirilgaç, 1960-yillarning oxirida töliq poytaxtga aylangan; inglizça manbada esa 1966-yilda zarur işlar tugagaç köçirilgani va şahar 1967-yilda taşkil etilgani yoziladi. Nom «islom şahri» (islom + obod) ma'nosini bildiradi va mamlakatning rasmiy nomiga mos keladi.

2008-yilda Daniyaning Islomoboddagi elçixonasiga terrorçilik hujumi uyuştirilgan, 6 kişi halok bölgan. Inglizça manbada 2005-yilgi Kaşmir zilzilasidan şahar zarar körgani ham qayd etilgan.

Şahar mamlakatning şimoli-şarqida, Himolay etagida, Potvar platosida joylaşgan. Dengiz sathidan balandligi özbekça manbada 550 m, rusça manbada 507 m, inglizça manbada taxminan 540 m deb berilgan. Şahar Marğalla tepaliklari etagida, Ravalpindi yaqinida joylaşgan.

Iqlimi subtropik, mussonlar va toğ etaklaridagi örni ta'sir körsatadi. Yiliga 900 mm gaça yoğin tuşadi. Eng issiq oy — iyun (örtaça +31,3 °C), eng sovuq oy — yanvar (örtaça +10,2 °C). Atrofdagi ösimliklar çöl savannalari xarakterida; hududda yovvoyi qoplon, yovvoyi qöy va eçkilar, şoqollar, yovvoyi çöçqalar uçraydi, ilonlar köp.

Islomobod — kosmopolit şahar. Rasmiy til urdu, biznes va ta'limda ingliz tili keng tarqalgan. Aholining 72 foizi ona tili sifatida panjob tilida, urdu va puştu tillarida har biri 10 foiz sözlaşadi. Aholisi 529,2 ming kişi (1998) deb berilgan; rusça manbada 2017-yilgi röyxatga köra 1 014 825 kişi keltirilgan.

Aholining 95,53 foizi musulmon (aksariyati sunniy, şialar ham bor), 1,59 foizi xristian, 1,6 foizi hindu.

Şaharda xalqaro aeroport bor, oziq-ovqat va yengil sanoat korxonalari mavjud, hunarmandçilik rivojlangan.

Şahar muntazam rejaga ega va zonalarga bölingan; rusça va inglizça manbalarga köra, boş reja uni sakkiz zonaga ajratadi. Me'morçilikda mahalliy an'analar bilan uyğunlik qayd etiladi. Diqqatga sazovor joylar: Faysal masjidi, Pokiston yodgorligi, parlament binosi, Marğalla tepaliklari milliy boği. Şaharda Milliy kutubxona, Islomşunoslik instituti, Atom energiyasi instituti va yigirmadan ortiq universitet bor.