Jeyms Mid

Jeyms Eduard Mid (inglizça James Edward Meade; 1907-yil 23-iyun, Suonij — 1995-yil 22-dekabr) — ingliz iqtisodçisi, xalqaro savdo nazariyasi va farovonlik iqtisodiyoti sohasidagi tadqiqotlari bilan tanilgan olim. 1977-yilda şved iqtisodçisi Bertil Olin bilan birgalikda iqtisodiyot böyiça Nobel mukofotiga sazovor bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, mukofot ularga «xalqaro savdo va kapitalning xalqaro harakati nazariyasiga qöşgan kaşşoflik hissasi uçun» berilgan.12

Mid Buyuk Britaniyaning Dorset grafligidagi Suonij şaharçasida tuğilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, u Bat şahrida ulğaygan, Oksforddagi Oriel kollejida avval mumtoz filologiyani, 1928-yildan esa falsafa, siyosat va iqtisodiyotni örgangan. 1931–1937-yillarda Oksfordda iqtisodiyotdan dars bergan. Rusça Vikipediya uning 1930–1931-yillarda Keyns atrofidagi olimlar davrasiga kirganini qayd etadi; Inglizça Vikipediyaga köra, şu davrda u Riçard Kan bilan birga Keyns multiplikatori tuşunçasini işlab çiqişda qatnaşgan.

ÖzME ma'lumotiça, 1937-yilda Mid Millatlar Ligasi kotibiyatida «Jahon iqtisodiy şarhi» naşrining muharriri bölgan. 1940-yilda Angliyaga qaytib, J. M. Keyns guruhida xalqaro moliya va savdo tizimini qayta quriş, xususan, Xalqaro valyuta fondini taşkil etiş masalalari ustida işlagan. 1940–1945-yillarda Buyuk Britaniya Vazirlar Mahkamasi kotibiyatining iqtisodiy bölimiga rahbarlik qilgan.

Uruşdan keyin u akademik faoliyatga qaytgan: 1947–1957-yillarda London iqtisodiyot maktabida, 1957–1969-yillarda Kembrij universitetida siyosiy iqtisod professori bölgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 1964–1966-yillarda Qirollik iqtisodiyot jamiyatining prezidenti lavozimida işlagan. Rusça Vikipediyaga köra, u Kembrijda vafot etgan.

ÖzME'ga köra, Mid xalqaro savdo nazariyasini yaratganlardan biri bölib, mamlakat içidagi iqtisodiyot va taşqi savdo örtasidagi muvozanat şartlarini, iqtisodiy siyosatning samarali vositalarini tahlil qilgan. U raqobatbardoş içki bozorga ega bölmagan mamlakatlarda xalqaro savdo aholining turmuş darajasiga qanday ta'sir qilişini asoslab bergan. Olim daromadlarning taqsimlanişi va kapital jamğariş muammolarini ham tadqiq etgan.

Uning asosiy asarlari:

• «Iqtisodiy siyosat nazariyasi. I. Tölov balansi» (1951);
• «Xalqaro savdo geometriyasi» (1952);
• «Iqtisodiy siyosat nazariyasi. II. Savdo va farovonlik» (1955);
• «Bojxona ittifoqlari nazariyasi» (1955);
• «Iqtisodiy ösişning neoklassik nazariyasi» (1961).

ÖzME siyosiy iqtisod tamoyillariga bağişlangan keyingi kitoblarini ham sanaydi: «Ösayotgan iqtisodiyot» (1968), «Boşqariladigan iqtisodiyot» (1970), «Barqaror iqtisodiyot» (1971), «Adolatli iqtisodiyot» (1975) va «Talabni boşqariş» (1983). Rusça Vikipediyaga köra, 1982–1983-yillarda uning ikki jildli «Stagflyatsiya» asari çiqqan.

Inglizça Vikipediyaga köra, Mid 1930-yillarda Leyboristlar partiyasiga maslahatlar bergan, 1980-yillarda esa Sotsial-demokratik partiya a'zosi bölgan. U özi haqida «yuragim çapda, aqlim esa öngda» degan. 1981-yilda u Margaret Tetçer hukumatining iqtisodiy siyosatini tanqid qilgan 364 iqtisodçining «The Times» gazetasiga yuborgan maktubini imzolagan.