Kadrlar

Kadrlar (fransuzça cadre — «şaxsiy tarkib») — korxona, muassasa, firma, aksiyadorlik jamiyati, bank, kasaba uyuşmasi yoki jamoat taşkilotida işlaydigan malakali xodimlarning asosiy tarkibi. Harbiy sohada bu söz haqiqiy xizmatdagi komandirlar va oddiy askarlar tarkibini anglatadi. Rusça Vikipediyaga köra, «kadrlar» atamasi «personal» va «ştat» tuşunçalariga mazmunan teng: u muassasada doimiy işlovçi xodimlar majmuini, jumladan, ta'til yoki kasallik sababli vaqtinça işda bölmagan, ammo ştatda turgan xodimlarni ham qamrab oladi. Bu xodimlar lavozimlar va ularga belgilangan maoşlar röyxati — ştat jadvali asosida hisobga olinadi.1

ÖzME'ga köra, mustaqillikdan keyin Özbekistonda mutaxassislar tayyorlaş Oliy Majlis tomonidan 1997-yil 29-avgustda qabul qilingan Kadrlar tayyorlaş milliy dasturiga asoslangan va uzluksiz tizim sifatida taşkil etilgan. Bu tizimda boşlanğiç tayyorgarlik umumiy örta ta'lim maktablari va akademik litseylarda beriladi. Asosiy mutaxassislar kasb-hunar kollejlari, bakalavriat va magistraturada tayyorlanadi. Ilmiy salohiyati yuqori kadrlar esa aspirantura, ordinatura, adyunktura va doktoranturada yetiştiriladi.

Dastur vazifalari qatorida ensiklopediya davlat ta'lim standartlarini joriy etiş, mutaxassislarga bölgan ehtiyojni mintaqalar va ixtisosliklar kesimida oldindan aniqlaş, öqituvçilarni qayta tayyorlaş, kasbga yönaltiriş işini yaxşilaş hamda ta'lim sohasiga xorijiy sarmoya va xalqaro donor taşkilotlar mablağlarini jalb qilişni sanaydi. Oliy öquv yurtlariga öquv rejalari va dasturlarini belgilaşda kengroq mustaqillik beriş ham közda tutilgan. ÖzME'ga köra, şu yillarda yangi öquv yurtlari oçilgan, talabalarning rivojlangan xorijiy mamlakatlarda öqişi uçun imkoniyatlar kengaytirilgan.

ÖzME 2002-yilga oid quyidagi ma'lumotlarni keltiradi: şu yili umumiy örta ta'lim maktablarini 603 193 nafar öquvçi (ulardan 35 663 nafari 11-sinfni), akademik litseylarni 4349, kasb-hunar kollejlarini 24 368 nafar yoşlar tamomlagan. Bakalavriatni 27 742, magistraturani 1828 nafar talaba bitirgan. 1999-yilda aspiranturada 3,9 ming, doktoranturada 340 kişi tahsil olgan.

Işlab turgan mutaxassislar ma'lum muddatlarda malakasini oşirib boradi. ÖzME'ga köra, buning uçun barça sohalarda malaka oşiriş institutlari, fakultetlari va kurslari taşkil etilgan. Ensiklopediya ma'lumotiga köra, 1999-yilda Özbekistonda 308,3 ming kişi işlab çiqarişda yangi kasb örgangan, malakasini oşirgan yoki boşqa öqiş turlariga jalb etilgan.