Kenesari qözğoloni
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Kenesary Qasymuly→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 147
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Kenesari qözğoloni — 1837–1847-yillarda sulton Kenesari Qosimov boşçiligida qozoqlarning Rossiya imperiyasi hukmronligiga qarşi olib borgan milliy ozodlik kuraşi. ÖzME uni Örta juzning Rossiyaga töla böysundirilişiga qar…
+ ## Sabablari
+ ÖzME'ga köra, 19-asr boşlaridan Rossiya imperiyasi qozoq çöllarini batamom öziga böysundiriş rejalarini amalga oşira boşlagan. 1819-yilda Örta juz tugatilib, Omsk gubernyasi tarkibiga kiritilgan, 1822-yilda qabul qilinga…
+ Norozilik Ablayxon avlodlari atrofida jipslaşgan. ÖzME'ga köra, avval Kiçik juzda Isatoy Tayminov va Maxambet Ötemisov kötargan qözğolon (1836–1838), Örta juzda esa Ablayxonning nabirasi sulton Sarjan boşlagan kuraş (183…
+ ## Maqsad va iştirokçilar
+ Qözğolonçilar Qozoğistonning Ablayxon zamonidagi hududiy butunligini tiklaş, okrug tizimini bekor qiliş va hali bosib olinmagan yerlarni daxlsiz saqlaşni talab qilgan. Kenesari bu talablarni imperator Nikolay I, Orenburg…
+ ÖzME ma'lumotiça, qozoq zodagonlari ikkiga bölingan: ayrim katta sultonlar çor ma'muriyati oldidagi mavqeini saqlab qoliş uçun Kenesariga qarşi turgan, hatto uning amakilari ham keyinroq qözğolonçilarga duşman bölgan. Şu…
+ ## Borişi
+ ÖzME'ga köra, qözğolon 1837-yil noyabrida boşlangan, 1838-yil bahorida Oqmöla istehkomi qölga kiritilgaç, harbiy harakatlar kuçaygan. Qözğolonçilar Törğay atrofida kuçlarini birlaştirgan, Isatoy Tayminov ham öz otryadi b…
+ 1843-yilda Nikolay I qözğolonni bostiriş uçun katta harbiy yuriş uyuştiriş haqida farmon bergan. Uruğlar örtasidagi kelişmovçilikdan foydalangan çor qöşinlari mahalliy sultonlarning otryadlari bilan birga harakat qilgan.…
+ ## Yakuni va oqibatlari
+ 1847-yilda Kenesari Ili daryosidan ötib, qirğizlar yaşaydigan yerlarga 10 ming kişilik qöşin bilan kirgan. Qirğiz manaplari xalqni unga qarşi otlantirgan, Issiqköl atrofi va Çu daryosining yuqori oqimida bir neça töqnaşu…
+ ## Xotirasi
+ Inglizça Vikipediyaga köra, sovet tarixşunosligida harakat salbiy baholangan, mustaqil Qozoğistonda esa Kenesari milliy qahramon sifatida qadrlanadi. Yozuvçi Ilyos Esenberlin 1969-yilda unga bağişlab «Xon Kene» romanini …
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 4-jild, 303–305-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 100
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)