kinorejissyor

Kinorejissyor — kino san'atidagi asosiy kasblardan biri; film yaratiliş jarayonini boşqaruvçi iştirokçi bölib, kartinaning badiiy va sahnaviy qismlariga javob beradi.

An'anaga köra rejissyorning vazifalariga quyidagilar kiradi:

• asarning boş ğoyasini aniqlaş — tomoşabinga nima demoqçi ekanini va tomoşabin nimani anglaşi kerakligini belgilaş;
• filmning umumiy badiiy uslubini şakllantiriş;
• ssenariyni badiiy ifoda vositalari bilan hayotga tatbiq etiş;
• kinooperator bilan ijodiy hamkorlik qiliş;
• aktyorlarga mizanssena va öyin uslubi jihatidan rahbarlik qiliş;
• film montajiga rahbarlik qiliş.

Ingliz tilidagi manbaga köra, rejissyor ssenariyni tayyor filmga aylantiriş yölini köra olişi va buni amalga oşirişi kerak. U filmning badiiy va texnik jihatlarini nazorat qiladi, suratga oliş guruhini taşkil etadi va aktyorlar bilan muloqot qiladi. Buning uçun guruhga yetakçilik qiliş, kadrlarni qurişda badiiy köriş qobiliyati, aniq fikr bildiriş hamda ijodiy qaraşlardagi kelişmovçiliklarni hal qiliş könikmalari talab etiladi. Rejissyor odatda prodyuserlar va filmni moliyalaştirayotgan studiya oldida javobgar böladi; prodyuserlar loyihaning logistikasi va biznes jihatlarini boşqarsa, rejissyor ijodiy qarorlarni qabul qiladi. Rejissyor filmni tahrirlaş (montaj) bosqiçida ham iştirok etadi. Yevropa Ittifoqi qonunçiligida rejissyor filmning muallifi yoki mualliflaridan biri hisoblanadi.

Rus tilidagi manbaga köra, kinorejissuraning uç yönalişi bor: badiiy, hujjatli va animatsion kino. Badiiy kino rejissyor Jorj Melesdan boşlangan. Hujjatli kino vakillari Lyumer aka-ukalardan kelib çiqqan; ularning birinçi ommaviy seansi 1895-yil 22-martda Parijda ötkazilgan. Ovozli kino paydo bölgunga qadar rejissyorning asosiy vazifasi gaglar va pantomimalarni sahnalaştiriş, his-tuyğu va nutqni imo-işora hamda plastika orqali yetkaziş edi. Öşa davrning taniqli rejissyorlari sifatida Çarli Chaplin va Buster Kiton, SSSRda Sergey Eyzenşteyn tilga olinadi. Ovozli kino kelişi bilan rejissyorga dialogli sahnalarni sahnalaştiriş, musiqiy va ovozli bezakni kompozitor hamda ovoz rejissyori iştirokida şakllantiriş vazifasi qöşildi.

Kinorejissyor bölişning turli yöllari bor. Ba'zilar ssenarist, kinooperator, prodyuser, montajçi yoki aktyor sifatida boşlagan, boşqalar kino maktabida öqigan. Köpçilik rejissyorlar kino böyiça bakalavr darajasini oliş uçun kino maktablarida tahsil oladi. Talabalar tayyorgarlik, kadrlar röyxati va storyboard, blokirovka, aktyorlar va guruh bilan muloqot, ssenariy öqiş kabi asosiy könikmalarni örganadi. Töliq öquv kursi beş yilgaça davom etişi mumkin; öqiş davomida bölajak rejissyorlar odatda qisqametrajli filmlar tayyorlaydi. Köp rejissyorlar töliq metrajli filmga televideniyedagi iş orqali tayyorlangan.

Ingliz tilidagi manbada AQShdagi USC, UCLA, AFI, Kolumbiya universiteti va NYU, şuningdek Pekin kino akademiyasi, Pragadagi FAMU, Parijdagi La Fémis, Myunxendagi HFF, Hindiston kino va televideniye instituti kabi maktablar tilga olingan.