Kolloidlar
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Коллоидные системы→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 129
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Kolloidlar, kolloid sistemalar (yunonça «kolla» — «yelim» va «eidos» — «köriniş», ya'ni «yelimsimon») — bir moddaning juda mayda zarralari boşqa modda içida tarqalgan dispers sistemalar. ÖzME'ga köra, ularda dispers faza…
+ ## Ta'rifi
+ Har qanday kolloid sistema ikki qismdan iborat: tarqalgan zarralar — dispers faza va ular joylaşgan muhit — dispersion muhit. Inglizça Vikipediyaga köra, Xalqaro sof va amaliy kimyo ittifoqi (IUPAC) ta'rifiça, zarralar k…
+ Kolloidlarni eritmadan farqlaş muhim. Inglizça Vikipediyaga köra, oş tuzi suvda eriganda u alohida ionlarga parçalanadi va yagona faza hosil böladi; sut esa kolloid bölib, undagi zarralar alohida yoğ molekulalari emas, b…
+ ## Kaşf etiliş tarixi
+ Inglizça Vikipediyaga köra, bu sohadagi tadqiqotlarni 1845-yilda italyan kimyogari Françesko Selmi boşlagan va ularni «psevdoeritmalar» deb atagan. ÖzME'ga köra, kolloid kimyo asosçisi Tomas Grem (rusça Vikipediyaga köra…
+ ÖzME'ga köra, keyinroq 1869-yilda rus olimi I. G. Borşçov kolloid moddalar kristall holda ham bölişi mumkinligini körsatgan. P. P. Veymarn esa 200 dan ortiq moddani kolloid holatda olib, bir modda şaroitga qarab ham koll…
+ ## Xossalari
+ Rusça Vikipediyaga köra, kolloid zarralar yoruğlikni ötkazadi, lekin şaffof kolloidlarda nur dastasi soçiladi — bu Tindal effekti deb ataladi; şu sababli ayrim kolloidlar xira yoki rangli körinadi. Zarralar broun harakat…
+ ## Turlari
+ Rusça Vikipediyaga köra, dispersion muhitning agregat holatiga qarab gazsimon (aerozollar), suyuq (liozollar) va qattiq kolloid sistemalar farqlanadi. Dispers faza bilan muhitning özaro ta'siriga köra liofil va liofob ko…
+ - **tutun** — gazdagi qattiq zarralar; - **tuman** — gazdagi suyuqlik tomçilari; - **köpik** — suyuqlik yoki qattiq jismdagi gaz pufakçalari; - **emulsiya** — boşqa suyuqlikda tarqalgan suyuqlik tomçilari (masalan, sut);…
+ ## Ahamiyati
+ ÖzME'ga köra, moddaning kolloid holati nafaqat kimyoda, balki biologiya, tibbiyot, texnologiya va qişloq xöjaligida ham muhim örin tutadi. Tirik hujayra sitoplazmasi, qon, tuproqning mayda zarralari kolloid tabiatga ega.…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 4-jild, 493-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 81
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)