Konveksiya

+ Konveksiya (lotinça convectio — «keltiriş», «eltib beriş») — suyuqlik, gaz yoki soçiluvçan muhitda moddaning özi oqib, issiqlikni bir joydan ikkinçi joyga köçirişi. Issiqlik uzatişning uç asosiy usulidan biri bölib, qolg…

+ ## Atamaning tarixi

+ Inglizça Vikipediyaga köra, «konveksiya» sözi ilmiy ma'noda 1830-yillarda ingliz olimi Uilyam Praut tomonidan taklif qilingan. U öçoq misolida issiqlik tarqalişining uç yölini tasvirlagan: olov oldidagi termometr nurlani…

+ ## Tabiiy va majburiy konveksiya

+ ÖzME'ga köra, konveksiyaning tabiiy (erkin) va majburiy turlari bor. Tabiiy konveksiya oğirlik kuçi maydonida modda notekis qizdirilganda öz-özidan yuzaga keladi: kuçliroq qizigan qism ziçligi kamayib, Arximed kuçi ta'si…

+ Majburiy konveksiyada moddani nasos, ventilyator yoki aralaştirgiç kabi taşqi qurilma harakatlantiradi. ÖzME'ga köra, bunda issiqlik köçişi jadalligi moddaning majburiy harakat tezligiga ham boğliq böladi. Rusça Vikipedi…

+ ## Tabiatdagi konveksiya

+ ÖzME konveksiya atamasining yana bir neça ma'nosini ajratadi. Atmosferada u havo qatlamlarining vertikal almaşinuvini bildiradi: isigan havo yuqoriga kötariladi, kötarilgan sari soviydi. ÖzME'ga köra, konveksiya natijasi…

+ Köl, dengiz va okeanlarda konveksiya deganda suvning vertikal aralaşuvi tuşuniladi; u harorat yoki şörlik özgarişi suv ziçligini özgartirganda yuz beradi. ÖzME'ga köra, şu tufayli suvning fizik va kimyoviy xossalari teng…

+ Konveksiya yana zaryadlangan jism bilan birga zaryadning köçişini ham anglatadi: atmosferada havo massalari yoki bulutlar elektr zaryadini köçirib, konveksion tok hosil qiladi.

+ Inglizça va Rusça Vikipediyaga köra, konveksiya Yer mantiyasida ham sodir bölib, litosfera plitalarining harakatiga sabab böladi; Quyoş yuzasidagi donador tuzilma — granulalar ham konveksiya natijasidir. Şuning uçun konv…