Kosonsoy tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Kosonsoy tumani — Özbekistonning Namangan viloyati tarkibidagi ma'muriy tuman. U viloyatning şimolida, Qoratoğ etaklarida, Kosonsoy daryosi bölida joylaşgan. Markazi — Kosonsoy şahri.12
Tarixi
13ÖzME'ga köra, tuman 1926-yil 29-sentyabrda tuzilgan, 1962-yil 24-dekabrda Çust tumani bilan birlaştirilgan va 1973-yil 28-dekabrda qaytadan taşkil etilgan. Rusça Vikipediya tumanning ma'muriy tarixiga oid qöşimça tafsilotlarni keltiradi: 1938-yilda u Farğona viloyatiga, 1941-yilda Namangan viloyatiga qaraşli bölgan, 1959-yilda unga tugatilgan Zadaryo tumanining bir qismi qöşilgan. Keyinçalik tuman qisqa muddat Farğona, 1961-yildan esa Andijon viloyati tarkibida bölgan va 1960-yillar boşida tugatilgan.
Joylaşuvi va ma'muriy tuzilişi
13Tuman örtaça 790 metr balandlikda yotadi. ÖzME'ga köra, u janubda Namangan şahri, şarqda Yangiqörğon, janubi-ğarbda Çust tumanlari bilan, şimol va ğarbda esa Qirğiziston bilan çegaradoş. Maydoni ÖzME'da 0,51 ming km², inglizça Vikipediyada 517 km² deb körsatilgan.
Inglizça va rusça Vikipediyaga köra, tuman bitta şahar (Kosonsoy), ön şaharça — jumladan Boğişamol, Istiqlol, Koson, Kökumboy, Ozod, Tergaçi, Çindavul, Yangiyöl — va yetti qişloq fuqarolari yiğinidan (Yoşlik, Qorasuv, Koson, Kökumboy, Tergaçi, Çindavul, Şirin) iborat.
Tabiati
13Tuman hududi toğ va toğoldi zonasiga kiradi; uning qariyb uçdan bir qismini adirlar egallaydi. ÖzME'ga köra, iqlimi keskin kontinental, yillik örtaça harorat 12° atrofida, yiliga örtaça 315 mm yoğin tuşadi, vegetatsiya davri 219 kun davom etadi. Tumanning asosiy suv manbai — Kosonsoy daryosi; uning hududdagi qismi qariyb 40 km. Daryodan va Çust, Kökumboy kabi kanallardan dalalarni suğorişda foydalaniladi. Kosonsoy (Örtatöqay), Qorasuv va Yertikan suv omborlari qurilgan.
Tuproqlari asosan böz tuproq. Daryo vodiylarida jiyda, tol, terak, turanğil, toğlarda dölana, pista, yonğoq, arça, na'matak ösadi. Hayvonot dunyosida tulki, böri, suğur, quyon, olmaxon, quşlardan burgut, loçin, qirğovul va boşqalar bor; Kosonsoy suvida asosan marinka (zarda baliq) yaşaydi.
Aholisi
13ÖzME 2002-yil uçun aholini 141,5 ming kişi deb bergan; şunda aholining qariyb 71 foizi qişloqlarda yaşagan. Inglizça Vikipediyaga köra, 2021-yilda aholi soni 212 900 kişiga yetgan. Rusça Vikipediyada tuman hokimligi saytiga tayanib keltirilgan ma'lumotga köra, aholining 60,9 foizini tojiklar, 37,3 foizini özbeklar taşkil etadi, qirğiz, tatar, rus va boşqa millat vakillari ham yaşaydi.
Xöjaligi
13Qişloq xöjaligining asosiy tarmoqlari — paxtaçilik va ğallaçilik; boğdorçilik, sabzavotçilik va çorvaçilik ham rivojlangan. ÖzME'ga köra, 2000-yillar boşida tumanda 15 ga yaqin yirik sanoat korxonasi, jumladan jun matolar, adyol va kiyim, meva şarbatlari, konserva işlab çiqaradigan qöşma korxonalar faoliyat körsatgan. Tumandan Namangan, Töraqörğon, Çust, Yangiqörğon va Qirğizistondagi Olabuqa tomon avtomobil yöllari ötadi. «Kosonsoynoma» tuman gazetasi 1932-yildan naşr etiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Kosonsoy tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3336 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAKosonsoy tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3336
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3336
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Касансайский районru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Kosonsoy Districten.wikipedia.org
- 3ÖzME, 5-jild, 660–662-b.manbaa.uz · ÖzME, 5-jild, 660–662-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.