Krestyanlar armiyasi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Krestyanlar armiyasi, Farğona krestyan armiyasi nomi bilan ham ma'lum — Rossiyadagi fuqarolar uruşi yillarida (1918–1920) Farğona vodiysining Jalolobod va Öş atrofidagi rus köçmanlari qişloqlarida tuzilgan qurolli tuzilma. Uning asosini çor Rossiyasi davrida ölkaga köçirib keltirilgan rus dehqonlari taşkil etgan. Armiyaga polkovnik Konstantin Monstrov qömondonlik qilgan.1
Tuzilişi
13ÖzME'ga köra, 1918-yil kuzida sovet hokimiyati köçmanlarga özlarini himoya qiliş uçun qurol tarqatgan. Rusça Vikipediyaga köra, krestyan otryadlari komandirlari 1918-yil 23-noyabrda Jalolobodda ştab va Harbiy kengaş tuzib, birlaşgan armiyaga asos solgan; dekabrda armiya ön polkka bölingan: törttasi faol harakatlar uçun, yana törttasi qişloqlarni qöriqlaş uçun, ikkitasi zaxira sifatida. Keyinçalik sovet adabiyotida bu qurollantiriş Turkiston Respublikasi harbiy komissari Konstantin Osipov nomi bilan boğlangan. Rusça Vikipediyada keltirilgan boşqa fikrga köra, qizil qismlar kam bölgani uçun dehqonlarni qurollantiriş majburiy çora bölgan.
Sovet hokimiyati tomonida
13Dastlab armiya qörboşilar harakatiga qarşi qizil qismlar bilan birga harakat qilgan. ÖzME'ga köra, şu davrda 1918-yil oxiri va 1919-yil boşida Bozorqörğon, Oyim, Qöqonqişloq va Suzoq kabi yirik qişloqlar vayron qilinib, ularning tinç aholisi qirğinga uçragan. Biroq köçman dehqonlar bolşeviklarning xususiy mulkni tugatiş, ğalla monopoliyasi va köçmanlarga berilgan yerlarni musodara qiliş siyosatidan norozi bölgan.
Madaminbek bilan ittifoq
13ÖzME'ga köra, 1919-yil yozida qörboşilar sarkardasi Madaminbek qizillarga qarşi vodiyda yagona kuç tuziş maqsadida Monstrov bilan muzokaralar boşlagan. Iyun oyidagi ilk uçraşuvda kelişuvga erişilmagan bölsa-da, iyulda armiyaning köp jangçilari qizillarga qarşi janglarda qatnaşgan. 1919-yil 2-sentabrda ikki tomon sovet hokimiyatiga qarşi birgalikda kuraşiş haqida şartnoma imzolagan: 10 polkdan iborat taxminan 5000 kişilik armiya Madaminbek qöl ostiga ötgan, Madaminbek birlaşgan qöşinning oliy boş qömondoni, Monstrov uning örinbosari bölgan.
Sentabr boşlarida birlaşgan kuçlar Jalolobod, Öş, Marğilon va Novqatni egallab, Andijon, Skobelev (hozirgi Farğona) va Namanganni qamal qilgan. Sovet qömondonligi Orenburg orqali Turkistonga katta kuç taşlagan. ÖzME'ga köra, hal qiluvçi paytlarda krestyan qismlari bir neça bor öz pozitsiyalarini taşlab ketgan, xususan Andijon qamalida ularning çekinişi qizillarga qamal halqasini yorib ötiş imkonini bergan.
Tugatilişi
13Ketma-ket mağlubiyatlardan söng armiya qoldiqlari 1920-yil boşida Gulça istehkomi va Ergaştom tomonga çekingan. ÖzME'ga köra, 1920-yil 17-yanvarda Monstrov, keyinroq general-mayor Muxanov ham qizillarga taslim bölgan va keyinçalik Turkiston fronti ştabida xizmat qilgan. 23-fevralda Gulça istehkomi egallangaç, armiya butunlay tugatilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Krestyanlar armiyasi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2707 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAKrestyanlar armiyasi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2707
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2707
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Крестьянская армия Ферганыru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 5-jild, 702–703-b.manbaa.uz · ÖzME, 5-jild, 702–703-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.