Krivoy rog
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Krivoy rog (ukr. Kryvyi Rih) — Ukrainaning Dnepropetrovsk viloyatidagi şahar, Krivoy Rog temir ruda havzasining markazi. Şahar viloyat markazi bölmagan Ukrainaning eng yirik şahri hisoblanadi.
Tarixi
13Şaharning rasmiy ttttaşkil topgan sanasi — 1775-yil 27-aprel (8-may). Bu sana «Kremençugdan Xersongaça Ingulets daryosi böylab asos solingan poçta bekatlari röyxati»dagi birinçi rasmiy yozma eslatmaga asoslanadi. Ingliz tilidagi manbada Krivoy rog 1775-yil may oyida Rossiya hokimiyati tomonidan harbiy poçta bekati sifatida taşkil etilgani aytiladi. Biroq rus tilidagi manbada 1761-yilda bu yerda Avliyo Nikolay çerkovi oçilgani qayd etilib, rasmiy sana şubha ostida qoldiriladi. Ingliz tilidagi manbaga köra, 1734-yilda hudud Zaporijya siçining Ingul palankasi tarkibiga kirgan.
1860-yilda posyolka mavqeini oldi. Temir ruda qazib oliş 1881-yilda (ingliz manbasida kon havzasini kaşf etgan Aleksandr Pol nomi bilan boğlanib, 1880-yillar) boşlanişi bilan aholi tez köpaydi. 1905-yilda yahudiy aholi pogromga uçradi. 1917–1920-yillarda şahar bir neça bor hokimiyat qölidan qölga ötdi. Şahar maqomi turli manbalarda 1919-yil (özbekça va inglizça) va 1926-yil 6-yanvar (rusça) sifatida körsatilgan.
1931-yilda metallurgiya zavodiga (keyingi Krivorijstal) asos solindi. Ikkinçi jahon uruşida şahar 1941-yil 15-avgustdan 1944-yil 22-fevralgaça nemis qöşinlari tomonidan bosib olindi. Bu davrda yahudiy aholi qirğin qilindi, şaharda Ştalag № 338 harbiy asirlar lageri joylaşgan edi. Uruşdan keyin şahar qayta qurildi; ruda qazib oliş 1950-yilga kelib uruşdan oldingi darajaga yetdi. 1963-yil 16–18-iyunda şaharda ommaviy tartibsizliklar böldi. 1975-yilda şaharning 200 yilligi nişonlandi.
Geografiyasi
13Şahar Saksagan va Ingulets daryolarining qöşiliş joyida joylaşgan. Rus tilidagi manbaga köra, u Ukrainadagi maydoni böyiça ikkinçi örindagi şahar bölib, şimoliy va janubiy çekka nuqtalari orasidagi töğri masofa 66,1 km; şu sababli u Yevropaning eng uzun şahri deb ataladi.
Aholisi
13Özbekça manbada aholisi 560 ming kişi (2025) deb körsatilgan. Inglizça manbada 2022-yilgi baho — 603 904 kişi. 1980-yillar oxirida aholi 780 ming kişiga yetgan, mustaqillikning dastlabki 25 yilida esa taxminan 100 ming kişiga kamaygan. 1926-yilgi röyxatga köra, ukrainlar aholining 69,2 %, yahudiylar 18,3 %, ruslar 10 % ni taşkil etgan.
Iqtisodiyoti
13Krivoy rog — Krivoy Rog temir ruda havzasi markazi. Şaharda kon boyitiş kombinatlari, metallurgiya kombinati, koks kimyosi zavodi, kon jihozlari işlab çiqaradigan maşinasozlik, yengil, oziq-ovqat va quriliş materiallari sanoati korxonalari bor. Ingliz manbasiga köra, Krivorijstal 2005-yilda xususiylaştirilgan va keyin xorijiy hamda xususiy sarmoya oşgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda 2 ta oliy öquv yurti, teatr va tarix-ölkaşunoslik muzeyi mavjud. 1975-yilda şaharning 200 yilligi munosabati bilan «Yubileynaya» koni, şahar ma'muriyati binosi va Yubiley boği barpo etilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Krivoy rog // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/885 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAKrivoy rog. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/885
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/885
Raqamlarda
Aholi soni · 1-fevral 2022
604 ming kişi
−1,4 %1-yanvar 2021ga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q157137wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q11947892wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.