Asosiy mazmunga ötiş

Nima yangi v1.6.4 · 25-oktabr

Hamma versiyalar →
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Kurd tili

    General matnni heç kim töğridan-töğri özgartirmaydi. Har özgarişda ikki kişi körinadi: kim yozgan (SI modeli yoki inson) va kim tekşirib tasdiqlagan.

    Hozirgi matn kimniki

    Claude Sonnet 5.5SI 75%Claude Opus 5.5SI 25%
    1. General matn · 2026-yil 22-oktabr
      Yozgan: Yangi alifbo

      Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan

      4 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)

      14 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa

    2. General matn · 2026-yil 20-oktabr
      Yozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş

      Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.

      − Ibn Vahshiyya Damashqda kurd tilida yozilgan qishloq xoʻjaligiga oid ikki kitobni uchratib, ularni IX asr boshlarida arab tiliga tarjima qilgan. Eng qadimgi diniy matnlardan biri — yazidiylarning «Qora kitob»i; u XIII as…

      − XV–XVII asrlarda klassik kurd shoirlari adabiy tilni rivojlantirdi; ular orasida Ali Hariri, Ahmad Xoniy, Malaye Jaziri va Faqi Tayran bor. Italiyalik ruhoniy Mauritsio Garzoni 1787-yilda Rimda birinchi kurd grammatikasi…

      − XX asrda kurd tilidan foydalanish koʻp mamlakatlarda taqiqlangan. Turkiyada 1980-yilgi toʻntarishdan 1991-yilgacha u noqonuniy edi; 2002-yilgacha taʼlim va eshittirishlarda qattiq cheklovlar boʻldi. 2009-yil 1-yanvarda T…

      + Ibn Vahşiyya Damaşqda kurd tilida yozilgan qişloq xöjaligiga oid ikki kitobni uçratib, ularni 9-asr boşlarida arab tiliga tarjima qilgan. Eng qadimgi diniy matnlardan biri — yazidiylarning «Qora kitob»i; u 13-asrda…

      + 15–17-asrlarda klassik kurd şoirlari adabiy tilni rivojlantirdi; ular orasida Ali Hariri, Ahmad Xoniy, Malaye Jaziri va Faqi Tayran bor. Italiyalik ruhoniy Mauritsio Garzoni 1787-yilda Rimda birinçi kurd grammatikasini…

      + 20-asrda kurd tilidan foydalaniş köp mamlakatlarda taqiqlangan. Turkiyada 1980-yilgi töntarişdan 1991-yilgaça u noqonuniy edi; 2002-yilgaça ta'lim va eşittirişlarda qattiq çeklovlar böldi. 2009-yil 1-yanvarda T…

      15 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)

    3. Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabr
      Yozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 26

      Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi

      Kurd tili — kurdlar tili, hindevropa tillari oilasining eroniy tillar guruhiga mansub; asosan Kurdistonda, Turkiya, Eron, Iroq va Suriyada tarqalgan.

    4. General matn · 2026-yil 18-oktabr
      Yozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Kurd_tili→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 26

      Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi

      + Kurd tili (Kurdî, کوردی) — kurdlar tili. Hindevropa tillari oilasining eroniy tillar guruhiga mansub. U asosan Yaqin Şarqdagi Kurdiston mintaqasida tarqalgan.

      + ## Tasnifi

      + Kurd tili hindevropa oilasining eroniy tarmoğiga kiradi va odatda şimoli-ğarbiy eroniy tillar qatoriga kiritiladi. Ayrim olimlar uni şimoli-ğarbiy va janubi-ğarbiy eroniy tillar oraliğida deb hisoblaydi. Ludvig Po…

      + Kelib çiqişi haqida turli taxminlar bor. Birinçisiga köra, kurd lahjalari midiya tili asosida paydo bölgan; boşqasiga köra, kurd tili midiya-parfiya lahjalaridan rivojlangan. Vladimir Minorskiy kurd tilini midiya …

      + Kurd tili lahjalar uzluksizligini taşkil etadi. Asosiy guruhlari: kurmonji (şimoliy kurd), soran (markaziy kurd) va janubiy kurd (pahlaviy). Laki ham köpinça janubiy kurdga kiritiladi. Zaza va goran tillarini kurd la…

      + Ingliz tilidagi manbaga köra, F. Kreyenbruk kurmonji va soran bir-biridan ingliz va nemis tillari kabi farq qilişini yozgan: soranda grammatik jins va kelişik qöşimçalari yöq, kurmonjida esa ikkalasi bor.

      + ## Tarqalişi va sözlaşuvçilar

      + Kurd tili Turkiya, Eron, Iroq va Suriyada, şuningdek Armaniston va Ozarbayjonning ayrim hududlarida tarqalgan. Özbekça Vikipediyada Zakavkazye mamlakatlari ham tilga olingan.

      + Sözlaşuvçilar soni manbalarda turliça berilgan: özbekça Vikipediyada 20 mln.dan ortiq (1993); ingliz Vikipediyasida taxminan 29 mln; rus Vikipediyasida 2008-yilgi bahoga köra 35 mln.dan ortiq, 2025-yilgi bahoga ko…

      + Soran Iroqda arab tili bilan birga rasmiy til. Kurmonji Suriyada tan olingan milliy til, Armanistonda esa tan olingan ozçilik tili. Qirğizistonda kurdlarning 96,21 foizi, Qozoğistonda 88,7 foizi kurd tilini ona tili d…

      + ## Yozuvi

      + Kurd tili turli yozuvlardan foydalanadi. Kurmonji lotin alifbosiga asoslangan Havar alifbosida, soran arab yozuviga asoslangan soran alifbosida yoziladi. Kreyenbrukning yozişiça, 1932-yildan beri köpçilik kurdlar kur…

      + ## Tarixi

      + Ibn Vahşiyya Damaşqda kurd tilida yozilgan qişloq xöjaligiga oid ikki kitobni uçratib, ularni IX asr boşlarida arab tiliga tarjima qilgan. Eng qadimgi diniy matnlardan biri — yazidiylarning «Qora kitob»i; u XIII as…

      + XV–XVII asrlarda klassik kurd şoirlari adabiy tilni rivojlantirdi; ular orasida Ali Hariri, Ahmad Xoniy, Malaye Jaziri va Faqi Tayran bor. Italiyalik ruhoniy Mauritsio Garzoni 1787-yilda Rimda birinçi kurd grammatikasi…

      + XX asrda kurd tilidan foydalaniş köp mamlakatlarda taqiqlangan. Turkiyada 1980-yilgi töntarişdan 1991-yilgaça u noqonuniy edi; 2002-yilgaça ta'lim va eşittirişlarda qattiq çeklovlar böldi. 2009-yil 1-yanvarda T…

      + ## Xususiyatlari

      + Lahjalar örtasidagi farq katta bölib, bu goho özaro tuşunişni qiyinlaştiradi. Rus Vikipediyasiga köra, lahjalar ildiz tarkibi va fonetikasi jihatidan öxşaş, ammo morfologiyada va qisman leksikada sezilarli farq…

    5. Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabr
      Yozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q36368

      Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.