Kutaisi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Kutaisi (gruzinça: ქუთაისი) — Gruziyaning ğarbidagi şahar, Imeretiya ma'muriy markazi. Şahar Rioni daryosining ikkala sohilida joylaşgan va Gruziyaning eng qadimiy şaharlaridan biri hisoblanadi.
Tarixi
13Arxeologik qazişmalarga köra, Kutaisi miloddan avvalgi 8–7-asrlarda asos solingan (rus tilidagi manbaga köra). Özbekça manbada u Kolxida podşoligining eng qadimiy şahri sifatida miloddan avvalgi 8–3-asrlarga oid deb körsatilgan. Inglizça manba esa şahar miloddan avvalgi 6–5-asrlarda Kolxidaning poytaxti bölganini yozadi. Şahar Apolloniy Rodosskiyning «Argonavtika» asarida tilga olinadi.
8-asrdan şahar Ğarbiy Gruziya (Egris-Abxaz davlati)ning poytaxti bölgan. Birlaşgan Gruziya podşoligining poytaxti bölgan davr haqida manbalar turliça ma'lumot beradi: özbekça Vikipediyada 978—1122-yillar, inglizça Vikipediyada 1008—1122-yillar körsatilgan. Keyinçalik Kutaisi Imeretiya podşoligining markazi böldi: özbekça manba buni 13-asrdan, inglizça manba 15-asrdan 1810-yilgaça deb yozadi.
Inglizça manbaga köra, 1508-yilda şaharni Usmonli sultoni Boyazid II ning öğli Salim I bosib olgan. Rus tilidagi manbaga köra, 1760-yillarda turklar egallagan şahar 1770-yilda rus qöşinlari tomonidan ozod etilgan. 1810-yilda şahar Rossiya imperiyasi tarkibiga kiritildi. 1846—1917-yillarda Kutaisi guberniyasining markazi bölgan.
Sovet davrida Kutaisi Gruziyaning ikkinçi yirik sanoat markazi edi. 2012-yil oktyabrdan 2018-yil dekabrgaça Gruziya parlamenti Kutaisida joylaşgan, keyin u Tbilisiga qaytarilgan.
Geografiyasi
13Şahar Rioni daryosining ikkala sohilida, dengiz sathidan 125—300 m balandlikda joylaşgan. Tbilisigaça masofa taxminan 220 km, Potigaça 100 km. Inglizça manbaga köra, şarq va şimoli-şarqdan Şimoliy Imeretiya toğoldilari, şimoldan Samgurali tizmasi, ğarb va janubdan Kolxida tekisligi bilan çegaralanadi. Iqlimi nam subtropik: yillik örtaça harorat 14,8 °C, yillik yoğin miqdori taxminan 1500 mm.
Aholisi
13Özbekça manbada aholi soni 2014-yilda 147 635 kişi, asosan gruzinlar (99%) deb berilgan. Rus tilidagi manbaga köra, 2020-yil 1-yanvarda aholi 170 201 kişi, 2014-yilda 175 000, 1989-yilda 237 870 kişi bölgan. Inglizça manbada 2025-yilda 160 971 kişi körsatilgan. Raqamlardagi farq turli manbalar va hisoblaş usullariga boğliq bölişi mumkin.
Iqtisodiyoti
13Kutaisi an'anaviy sanoat markazi bölgan: avtomobil, traktor, elektromexanika va boşqa zavodlar qurilgan. Sovet Ittifoqi parçalanganidan keyin köp korxonalar yopilgan yoki faoliyatini qisqartirgan. Şahar hozir ham atrofdagi hudud uçun savdo markazi hisoblanadi. Şaharda ikkita erkin sanoat zonasi mavjud, 2019-yilda nemis AE Solar kompaniyasi quyoş panellari işlab çiqariş liniyasini oçgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda teatrlar, tarix muzeyi, Davit Kakabadze nomidagi tasviriy san'at galereyasi va oliy öquv yurtlari faoliyat körsatadi. Opera va balet teatri M. Balançivadze nomini olgan. Diqqatga sazovor joylar: Bagrati sobori (xarobalari), YUNESKO Jahon merosi röyxatidagi Gelati monastiri, Motsameta monastiri, Gegutidagi saroy xarobalari, Sataplia ğori, “Okros çardaxi”. Şaharning bayrami — Kutaisoba har yili 2-mayda nişonlanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Kutaisi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/486 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAKutaisi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/486
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/486
Raqamlarda
Aholi soni · 14-noyabr 2024
161 ming kişi
+24,5 %2022-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q172415wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.