Logos

+ Logos (yunonça «logos» — söz, nutq, aql) — qadimgi yunon falsafasining markaziy tuşunçalaridan biri. ÖzME'ga köra, dastlab u «söz», «nutq», «til» degan oddiy ma'nolarda qöllangan, keyinçalik köçma ma'noda fikr, tuşunça, …

+ ## Kelib çiqişi

+ Inglizça Vikipediyaga köra, «logos» sözi yunonça «lego» — «aytaman» fe'li bilan boğliq bölib, hind-yevropa tillaridagi «tartibga solmoq, terib olmoq, sanamoq, gapirmoq» ma'nolarini beruvçi qadimiy ildizga borib taqaladi.…

+ ## Antik falsafada

+ ÖzME va rusça Vikipediyaga köra, atamaga falsafiy mazmun bergan birinçi mutafakkir Geraklit (miloddan avvalgi 6–5-asrlar) bölgan. U logosni abadiy, umumiy va zaruriy qonun deb bilgan: hamma narsa logosga muvofiq yuz bera…

+ Platon va Aristotel logosni ham borliq qonuni, ham mantiqiy tamoyil sifatida talqin qilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, Aristotel bu sözdan ritorikada dalillarga asoslangan iqnoni ifodalaş uçun foydalanib, uni etos va pa…

+ Stoiklar logosni yana butun olamni qamrab oluvçi ibtido deb qaraşgan: ularning fikriça, barça narsa undan rivojlanadi. Rusça Vikipediyaga köra, stoiklar logosni nozik, olovsimon moddadan iborat olam ruhi va narsalarning …

+ ## Diniy ta'limotlarda

+ Logos tuşunçasi yahudiylik va xristianlikka ham kirib borgan. Rusça Vikipediyaga köra, iskandariyalik Filon logosni Xudoning obrazi, Xudo va dunyo örtasidagi vositaçi deb hisoblagan. Xristianlikda, xususan, Yuhanno Injil…

+ ## Yangi davr falsafasida

+ ÖzME'ga köra, Yangi zamonda logos tuşunçasidan Gegel foydalangan; u logosni obyektiv tuşunça bilan tenglaştirib, «olamiy aql» deb atagan. Rusça Vikipediya bu atamani Fixte, Xaydegger, Florenskiy va boşqa faylasuflar ham …