Lukoil

Lukoil (rusça: «Lukoyl») — Rossiyaning yirik neft kompaniyalaridan biri, boş qarorgohi Moskvada joylaşgan. Kompaniya neft, tabiiy gaz, neft mahsulotlari va elektr energiyasini qazib oliş, işlab çiqariş, taşiş va sotiş bilan şuğullanadi. Nomi Langepas, Uray, Kogalim şaharlarining boş harflari (LUK) hamda inglizça oil (neft) sözidan olingan.

Davlat neft konserni «Langepas-Uray-Kogalimneftegaz» («Lukoil») 1991-yil 25-noyabrda tuzilgan. Unga uçta neft qazib oluvçi korxona — «Langepasneftegaz», «Urayneftegaz» va «Kogalimneftegaz», şuningdek «Permneftorgsintez» hamda Volgograd va Novoufa neftni qayta işlaş zavodlari birlaştirilgan (Novoufa zavodi tez orada Boşqirdiston hokimiyati nazoratiga ötgan). 1993-yil 5-aprelda konsern asosida oçiq turdagi aksiyadorlik jamiyati taşkil etilgan.

1995-yilda kompaniya aksiyalarining 5 foizi davlat tomonidan auksionda sotilgan. 1996-yilda Lukoil Amerika depozitariy tilxatlarini ğarb fond bozorlariga çiqardi va Şohdengiz loyihasiga qöşildi. 1997-yilda Iroq bilan Ğarbiy Qurna-2 konini özlaştiriş böyiça şartnoma imzolandi; Saddam Husayn rejimi ağdarilgaç, loyiha töxtatildi. 1999-yilda Odessa va Bolgariyaning Burgas neftni qayta işlaş zavodlari sotib olindi.

2000-yilda Getty Petroleum Marketing Inc. kompaniyasini sotib olib, AQShning çakana bozoriga çiqdi. 2004-yilda davlatda qolgan 7,59 foiz aksiya ConocoPhillips kompaniyasiga taxminan 1,988 mlrd dollarga sotildi; şundan söng Lukoil töliq xususiy kompaniyaga aylandi. 2005-yilda Qozoğistondagi Nelson Resources 2 mlrd dollarga sotib olindi. 2006-yilda Kaspiyning şimoliy qismida Vladimir Filanovskiy nomli konning oçilgani e'lon qilindi. 2009-yilda Statoil bilan birga Ğarbiy Qurna-2 tenderida ğolib çiqdi; 2012-yil boşida Statoil çiqib ketgaç, Lukoil loyihadagi 75 foizni öziga oldi. 2011-yil fevralgaça ConocoPhillips öz uluşini töliq sotdi.

2012-yil oxirida Lukoil Imilor, Ğarbiy Imilor va Istoçnoye konlari huquqini 50,8 mlrd rublga yutib oldi. 2013-yilda Odessa zavodi sotildi, 2014-yilda «Lukoil Ukraina» sotilişi e'lon qilindi. 2021-yil dekabrda Petronasdan Şohdengizdagi 9,99 foiz uluş 1,45 mlrd dollarga sotib olinişi ma'lum qilindi. 2022-yilda «Shell Neft» va boşqa aktivlar sotib olindi. Ingliz Vikipediyasiga köra, 2022-yil 21-aprelda prezident Vagit Alekperov 29 yildan söng boşqaruvdan ketgani ma'lum qilindi. 2025-yil noyabrda kompaniya Ğarbiy Qurna-2 konida fors-major e'lon qildi.

Kompaniya neft va gaz qazib oliş, neft mahsulotlarini işlab çiqariş va sotiş, elektr energiyasi sohasida faoliyat yuritadi. Xorijdagi qidiruv va qazib oliş loyihalari operatori — «Lukoil Overseas». Ingliz Vikipediyasiga köra, Lukoil Ozarbayjon, Misr, Qozoğiston, Özbekiston, Iroq va boşqa mamlakatlardagi loyihalarda iştirok etadi. 2022-yilda kompaniyaning Rossiyadagi 2600 dan ortiq şahobçasi bor edi; umuman 5000 dan ortiq yoqilği quyiş şoxobçasiga ega bölgan.

• 2019-yilda 87,488 mln tonna neft va 35,046 mlrd m³ gaz qazib olingan.
• 2019-yilda sof foyda 640 mlrd rubl, daromad 7,84 trln rubl (rus Vikipediyasi).
• 2021-yilda sof foyda 773,4 mlrd rubl, daromad 9,4 trln rubl (rus Vikipediyasi).
• 2011-yil 1-yanvarda isbotlangan zaxiralar 17,255 mlrd barrel neft ekvivalentini taşkil etgan.
• Faoliyat yuritgan mamlakatlar: 2021-yilda 30 dan ortiq, 2025-yilda 14 ta.

Boş qarorgohi Moskvada, Sretenskiy bulvarida joylaşgan. Kompaniya ta'sisida Sovet neft sanoati vaziri örinbosari Vagit Alekperov markaziy örin tutgan; 2021-yil sentyabrda u kompaniya prezidenti sifatida çiqiş qilgan. Manbalar daromad böyiça örni haqida turliça ma'lumot beradi: özbek va rus manbalariga köra, Rossiyada «Gazprom»dan keyin ikkinçi, ingliz manbasiga köra «Rosneft» va «Gazprom»dan keyin uçinçi yirik kompaniya.