rassom

Rassom (arab.) — tasviriy san'at sohasidagi ijodkor. Rus tilidagi Vikipediyada bu söz köpinça tasviriy san'at bilan şuğullanuvçi kişi ma'nosida, ba'zan esa badiiy ijodning boşqa turlarida işlovçi şaxsga nisbatan ham qöllanişi aytiladi.

Rassom qoğoz, karton, mato va boşqa manbalarga, şuningdek, binolarning devor va shiftlariga turli usullarni qöllab badiiy asar yaratadi. U inson faoliyati va hayoti uçun zarur narsalarning şakli va hajmini yaratişga, ularni did bilan bezatişga ham hissa qöşadi.

Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, böyoq, pigment yoki boşqa vositani qattiq sirtga surtiş orqali rasm çizadigan kişi «painter» deb ataladi. Vosita odatda çötka bilan surtiladi; undan taşqari şpatel, gubka, purkagiç, barmoqlar yoki böyoqni tomiziş usuli ham işlatilişi mumkin. Rasm uçun asos sifatida devor, qoğoz, mato, yoğoç, şişa, sopol, mis va beton kabi sirtlar qöllanadi. Ba'zi zamonaviy rassomlar teksturani hosil qiliş uçun metall, plastik, qum, sement, poxol, barg yoki yoğoçdan foydalanadi; yana bir qism rassomlar kompyuter dasturlari yordamida raqamli «gazlama»ga rasm çizadi.

Rus tilidagi Vikipediyaga köra, badiiy ijod bilimlilik, qadriyatga yönaltirilganlik, ijodiy-yaratuvçilik va muloqot kabi tarkibiy qismlarning birligidan iborat. Badiiy obraz har doim muayyan, yakka va hissiy böladi.

Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, ma'lum eng qadimgi rasmlar Sulavesi (Indoneziya) orolidagi ğorlarda topilgan. 2024-yil 3-iyulda «Nature» jurnalida e'lon qilingan tadqiqotga köra, Leang Karampuangdagi tasvirlar taxminan 51 200 yil avvalgi bölib, dunyodagi ma'lum eng qadimgi rasmlar hisoblangan. Ğor rasmlari Fransiya, Ispaniya, Hindiston, Xitoy, Avstraliya, Meksika va boşqa joylarda ham uçraydi. Ğarbda moy va akvarel böyoqlari, Şarqda esa siyoh va rangli siyoh köproq qöllangan.

Rus tilidagi Vikipediyaga köra, ibtidoiy tasviriy faoliyat hozirgi ma'nodagi estetik va badiiy faoliyat bölmagan: unda diniy-marosim, sehrli, biliş va boşqa vazifalar ajralmagan holda mavjud edi. Qadimgi Misrda rassomlar qabr va toş uylarni bezagan, ularning kasbi böyoq tayyorlaş bilan çambarças boğliq bölgan, rasm yaratiş sehrli harakat sanalgan va rassomlar ruhoniylar bilan teng hurmat qilingan. Qadimgi yunonlar san'at va hunarni deyarli ajratmagan, ikkalasini ham «techne» deb atagan. Örta asrlarda ikonaçi va freska ustalari, çerkov an'anasiga köra, asarlarining muallifi sifatida töliq e'tirof etilmagan. Uyğoniş davri Italiyasida erkin rassom-ijodkor şaxsi, buyurtmaçi bilan mustaqil munosabatga kirişuvçi ustalar şakllana boşladi; mustaffa san'at hunarmandlar sexi qaramligidan asta-sekin ozod böldi.

Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, 1829-yilda birinçi fotosurat yaratilgandan söng fotografiya rivojlanib, rangtasvirning kuzatiladigan dunyoni aniq qayd etiş vazifasini ança kamaytirdi. 19-asr oxiri va 20-asr boşidagi impressionizm, kubizm, ekspressionizm kabi yönalişlar Uyğoniş davri dunyoqaraşiga qarşi çiqdi. Hozirgi zamonda rangtasvir turli uslublarda davom etmoqda.

Berilgan manbalarda rassomlik ta'limi va malakasi haqida ma'lumot yöq.