Marşal
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Marşal (fransuzça: maréchal) — köpgina mamlakatlar armiyalarida oliy harbiy unvon. Bu söz saroy lavozimlari, huquq-tartibot va marosim sohalarida ham işlatiladi.
Vazifalari
13Harbiy sohada marşal unvoni köp davlatlarda eng yuqori qurolli kuçlar unvoni bölib, boşqa generallik unvonlaridan yuqori turadi. Odatda u faqat uruş davrida beriladi. Marşalning belgisi köpinça marşal tayoği (jezl) hisoblanadi. Buyuk Britaniya, Prussiya (keyinroq Germaniya), Avstriya va Rossiyada marşal unvoni general-feldmarşal unvoniga muvofiq keladi. Buyuk Britaniya harbiy havo kuçlarida «marşal» sözi oliy ofitserlar unvonlarining tarkibiy qismi (masalan, aviatsiya marşali).
Monarxiyalarda saroy marşali lavozimi mavjud. Uning vazifalari mamlakat an'anasiga qarab farq qiladi: köpinça u hukmdor xonadonining boşliği böladi, saroy marosimlarini va mehmonlarning kelişini e'lon qiliş tartibini boşqaradi.
Fuqarolik sohasida ham bu atama qöllanadi. Polşada seym marşali va senat marşali parlament palatalarining spikerlari, voyevodalik marşali esa voyevodalik ijroiya hokimiyati rahbaridir. Amerika Qöşma Ştatlarida ba'zi kollej va universitetlarda marşallar bitiruv marosimlarida yurişlarga boşçilik qiladi. Avtomobil poygalarida trek marşallari bayroqlar bilan işora beradi va avariyaga uçragan haydovçilarga yordam beradi. Namoyişlarda marşallar (styuardlar) iştirokçilar xavfsizligini ta'minlaydi.
Tarixi
13Söz qadimgi fransuz maresçal şaklidan olingan va qadimgi german tillaridagi «ot xizmatçisi» ma'nosiga borib taqaladi. Fransiyada marşal dastlab örta asrlarda saroy mulozimlari unvoni bölgan (16-asrgaça). Rus Vikipediyasiga köra, 1550-yilda Genrix II davrida artilleriyada qurol taşiydigan otlar uçun mas'ul şaxslar şunday atalgan, söngra armiya ta'minoti bilan şuğullanuvçilar ham şu nom bilan yuritilgan. Bu unvonni qirolning yaqin zodagonlari olgan. Fransiyada unvon 16-asrdan armiyaning oliy unvoniga aylangan.
19-asrda marşal unvoni Ispaniya, Turkiya (muşir), Italiya va Yaponiyada, 20-asrda Buyuk Britaniya, Hindiston, Polşa, Finlandiya, Ruminiya, Xitoy, Koreya, Mongoliya, Bolgariya va boşqa davlatlarda joriy etilgan. Buyuk Britaniyada feldmarşal unvoni 1736-yildan beri mavjud. Qirollik harbiy havo kuçlari marşali unvoni 1919-yilda joriy etilgan, birinçi marta 1927-yilda ser Xyu Trençardga berilgan. Germaniyada 1940-yilda «reyxsmarşal» unvoni joriy etilgan, uni faqat Hermann Gering olgan.
Huquq-tartibot sohasida Fransiyadagi marşal qöl ostidagi Marşossi (Maréchaussée) otliq harbiy politsiya bölib, hozirgi jandarmeriyaning salafi hisoblanadi. Uning asosiy vazifasi yöllarni qaroqçilardan himoya qiliş edi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Marşal // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1038 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMarşal. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1038
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1038
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.