Şamşi Qaldayaqov
SaqlaşBoşqa nomlari: Şamşi Kaldayakov
Öqiş: 2 daqiqa
Şamşi Qaldayaqov (1930–1992) — qozoq bastakori, Qozoğiston xalq artisti (1991). U 1956-yilda yozgan «Mening Qozoğistonim» qöşiği bilan tanilgan; bu asar keyinçalik Qozoğistonning davlat madhiyasiga aylangan.
Hayoti
13Tuğilgan sanasi haqida manbalar bir xil: özbekça Vikipediyada 15.8.1930, rusça va inglizça Vikipediyada 15-avgust 1930-yil. Tuğilgan joyi har xil körsatilgan: özbekça manbada Ötirar tumani Shouldir qişloği, rusça manbada Sirdaryo okrugi Turkiston tumanidagi «Timur» sovxozi. Rusça manbaga köra, unga Jamşid ismi berilgan, ammo erkalab Şamşi deyilgan va hujjatlarga şunday yozilgan; oilaning dastlabki familiyasi Dombayev bölgan. Inglizça manbada ham tuğilganda Dombayev familiyasi bilan yozilgani aytilgan. U Kiçik juzning jagalbayli uruğidan. Otasi temirçi bölib, dombira va qobiz çalgan, şe'r va kuy ham töqigan; onasi qöşiq aytgan.
U Sarioğaşdagi Qoplanbek veterinariya texnikumini 1950-yilda tamomlagan. 1951–1954-yillarda Uzoq Şarqda xizmat qilgan (rusça manbada harbiy xizmat joyi Saxalin deb körsatilgan). 1955-yilda Toşkent musiqa bilim yurtining musiqa nazariyasi fakultetiga qabul qilingan. 1956–1962-yillarda Olmaota konservatoriyasida professor V. V. Velikanov sinfida kompozitsiya böyiça öqigan. Rusça manbaga köra, 1959-yilda «notöğri garmoniya» sababli konservatoriyadan çetlatilgan, keyin qayta tiklangan, ammo uni tugatmagan. U 1992-yil 29-fevralda Olmaotada vafot etgan; rusça manbaga köra, Kensay qabristoniga dafn etilgan.
Ijodi
13Qaldayaqov asosan lirik qöşiqlar va vals ruhidagi kuylar yaratgan. Özbekça manbada uning ijodi qozoq estrada musiqasini milliy uslubda boyitiş, xalq qöşiqlarini uyğunlaştiriş bilan izohlanadi. Asarlarining asosiy mavzusi yurt, Vatan, ota-ona, döstlarga muhabbatdir. Rusça manbada «Ak bantik», «Qaydasan», «Baxt quçoğida», «Aris jagasida» kabi qöşiqlari tilga olinadi; unda 55 ta qöşiq muallifi ekani aytiladi.
«Mening Qozoğistonim» qöşiği şoir Jumeken Najimedenov sözlariga yozilgan va Jamal Omarova ijrosida radioda köp yangragan. 1986-yil dekabr voqealarida yoşlar uni Olmaota maydonida kuylagan. Qöşiq 2005-yildan davlat madhiyasi sifatida tasdiqlangan (inglizça manbada — 2006-yil, matnida ozgina özgartirişlardan söng).
Mukofotlari
13- 1965 — respublika yoşlar mukofoti sovrindori (rusça manbada: Qozoğiston Lenin komsomoli mukofoti)
- 1980 — Qozoğiston SSR xizmat körsatgan madaniyat xodimi (rusça manbaga köra)
- 1991 — Qozoğiston xalq artisti
- 2010 — Davlat mukofoti (vafotidan keyin, rusça manbaga köra)
- 2022 — Qozoğiston Mehnat qahramoni (vafotidan keyin, rusça manbaga köra)
Xotirasi
131992-yildan beri uning nomidagi xalqaro tanlov-festival ötkaziladi. Çimkentdagi viloyat filarmoniyasi, Olmaotadagi köça va Shouldirdagi musiqa maktabi uning nomi bilan atalgan; Çimkentda haykal örnatilgan. 1991-yilda unga bağişlab «Yillarim meniki, qöşiqlarim» hujjatli filmi suratga olingan, 2002-yilda «Şamşiğumir» xotiralar töplami naşr etilgan.
Oilasi: rafiqasi Jamila; ikkala öğli ham musiqaçi (rusça manbaga köra).
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Şamşi Qaldayaqov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1363 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAŞamşi Qaldayaqov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1363
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1363
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q1036808wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.