Örinboy Rahmonov

Örinboy Rahmonberdiyeviç Rahmonov (1910–1980) — Öş şahrida yaşagan teatr arbobi, artist va şoir. U Öşdagi Bobur nomli özbek musiqali drama teatrining asosçisi va badiiy rahbari sifatida tilga olinadi.

Özbekça Vikipediyaga köra, Rahmonov 1910-yili Öş şahrining Şayxlar mahallasida tuğilgan. Rusça va inglizça manbalarda tuğilgan sana 4 (17) mart 1910-yil deb körsatilgan; vafot sanasi — 1980-yil 5-oktabr. Otasi Rahmonberdi Madazimov Qirğizistonda teatr harakatining asosçilaridan biri, Öş teatrining birinçi direktori va badiiy rahbari bölgan. Rusça manbada Rahmonov Öşdagi rus-tuzem maktabida öqigani, arab va lotin tillarini bilgani aytilgan.

Manbalarda uning teatrdagi faoliyati boşlangan yil böyiça ziddiyat bor: özbekça va rusça maqolalarga köra, u 1920-yili, 10 yoşida, Ğulom Zafariyning asosidagi „Yetim“ spektaklida boş rolni ijro etib iş boşlagan; inglizça maqolada esa 14 yoşida, 1924-yilda boşlagani yoziladi. Özbekça maqolada yana teatrda 1924–1949-yillarda işlagani ham aytilgan.

Teatrning dastlabki yillarida Rahmonov artistlik bilan birga rejissor yordamçisi, xonanda, sozanda, dramaturg, grimçi, rassom, suflyor va şoir vazifalarini ham bajargan. Kiçik pesalar va qöşiqlar uçun şe'rlar yozgan.

1934-yil avgustida yetmiş kişilik teatr jamoasi bilan Leningradga gastrolga bordi. Gastrol deyarli bir oy davom etib, 22 ta konsert berildi; jamoani Leningrad viloyati partiya qömitasining birinçi kotibi Sergey Kirov qabul qildi. 1937-yili Kirov vafotidan söng teatr uning nomi bilan atalgan. 1934-yili jamoa Toşkentdagi ilğor paxtakorlar slyotida ham çiqiş qildi. 1939-yil 26-may – 4-iyunda Moskvadagi qirğiz san'atining birinçi dekadasida qatnaşdi, 1939 va 1940-yillarda Frunzeda gastrolda böldi.

Ikkinçi jahon uruşi davrida frontga ketib, jiddiy yaradorlangan va Öşga qaytgan. 1942-yilda teatrning badiiy rahbari etib tayinlanib, 1949-yilgaça rahbarlik qilgan. Bu yillarda Komil Yaşinning „Böron“, „Ölim bosqinçilarga!“, Korneyçukning „Front“ va boşqa asarlarini sahnaga qöygan. Hamza, Şiller, Sobir Abdulla, Uyğun asarlari ham uning sahnalaştirişlari qatorida tilga olinadi.

1949-yilda teatrdan ketgaç, 1949–1954-yillarda Qizilqişloq qişloq kengaşi raisi, 1954–1965-yillarda Qizilqişloqda poçta boşliği böldi, 1965-yildan savdo sohasida işladi. Ştatdan taşqari 1958-yilgaça teatrda rollar ijro etdi. 1953-yilda uning taklifi bilan uçta qişloq kengaşi birlaştirilgan va uning rahbarligida bir qança qişloqlarda yangi yerlar özlaştirilgan. U bir neça marta deputat etib saylangan.

Böş vaqtlarida Öş va Sulaymon toği haqida şe'rlar yozgan. Keksalik yillarida Sulaymon toğidagi Bobur hujrasini qarab, ekkan köçatlarini suğorgan. 2016-yilda Öşda uning „Öş va Öratepa şaharlarini boşqargan mingboşilar avlodidan Rahmonovlarning tarixi“ nomli kitobi çop etilgan (özbekça maqolada 420 bet, rusça maqolada 428 bet deyilgan).

Ön ikkita farzand tarbiyalagan. Tönğiç öğli Dildorbek ham Bobur nomli teatrda artist bölgan; öğli Darvişbek sirk truppasi badiiy rahbari sifatida işlaydi. Rahmonov Öşdagi Sulaymon toği yonbağridagi „Gödak mozor“ qabristoniga dafn etilgan. Uning nomi Qizilqişloqdagi uç köçaga berilgani özbekça maqolada qayd etilgan.