Seyçellois Creole
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Seyçellois kreol tili (özini Seselwa, Kreol deb ataydi) — Seyşel orollarida sözlaşiladigan, fransuz tiliga asoslangan kreol tili. U Seyşelning rasmiy tillaridan biri va mamlakat aholisining asosiy muloqot tilidir.
Tasnifi
1,3Rus tilidagi Vikipediya ma'lumotiga köra, bu til Mascarene kreol tilining Mavrikiy–Seyşel şevasi tarkibidagi lahjalardan biridir. Ingliz tilidagi Vikipediya uni fransuz tiliga asoslangan kreol til deb ta'riflaydi.
Tarqalişi va sözlaşuvçilar
1,3Seyşel 1976-yilda mustaqillikka erişgan, 1978-yildan beri kreol tili mamlakatning uçta rasmiy tilidan biri (ingliz va fransuz tillari bilan birga). Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, u mamlakat aholisining 99 foizidan köproğining ona tilidir. Kreol tili musiqa, adabiyot, siyosat, kundalik muloqot va ommaviy axborot vositalarida asosiy til hisoblanadi, biroq kreol tilidagi adabiyot tobora ingliz tilidagi adabiyot bilan almaştirilmoqda. Qonunlar ingliz tilida yoziladi, ammo Milliy Assambleyaning iş tili kreol tilidir; uning majlis stenogrammalari tilning rasmiy muhitda qöllanişini örganiş uçun keng korpus beradi. 2024-yilda Google tilni Google Translate'ga “Seselwa Creole French” nomi bilan qöşdi.
Yozuvi
1,3Seyşel kreol tilida lotin alifbosining 21 harfi işlatiladi: A B D E F G I K L M N O P R S T U V W Y Z. C, H, J, Q, X harflari işlatilmaydi. U harfi faqat O bilan birga keladi: tou [tu], nou [nu], poul [pul]. Mustaqillikdan keyin hukumat oldiga til me'yorlarini belgilaş, imlo yaratiş va grammatika yoziş vazifasi qöyilgan; şu maqsadda Kreol instituti (Lenstiti Kreol) taşkil etilgan.
Tarixi
1,3Seyşel orollari 1770-yilda Mavrikiydan kelgan fransuz köçmançilari tomonidan birinçi marta aholi yaşaydigan joyga aylangan. Aholining aksariyati qullar, oz qismi oqlar va ozod qoralar edi. Qullar gaplaşgan Mavrikiy kreoli vaqt ötişi bilan alohida kreol tiliga aylanadigan darajada farqlana boşlagan. 1835-yilda qullar ozod etilgaç va Şarqiy Afrikadan bantu xalqlari kelgaç, til yanada farqlangan. Taxminan 1900-yilda Rodolfina Yang (1860–1932) Lafontenning 49 masalini kreol tiliga ögirgan, ammo ular faqat 1983-yilda naşr etilgan.
Xususiyatlari
1,3Gap tuzilişida ega–fe'l–töldiruvçi tartibi qöllanadi. Olmoşlar qaram ega, mustaqil ega va egalik olmoşlariga bölinadi; jins farqlanmaydi. Fe'llar uzun va qisqa şaklga ega: qisqa şakl fe'ldan keyin bevosita ot yoki raviş kelganda işlatiladi. Orttirma daraja fer (“qilmoq”) sözi bilan ifodalanadi.
Ba'zi fransuzça sözlarda aniq artikl (le, la, les) sözning doimiy qismiga aylangan: lavenir («kelajak», fransuzça l'avenir), nou lavenir («bizning kelajagimiz»). Köplikda les Îles Éloignées Seyçelles ifodasi Zil Elwanyen Sesel şaklini olgan. Mintaqaviy farqlar bor, lekin alohida lahjalar deyiş uçun yetarli emas; yagona alohida nostandart lahja — Çagos kreoli. Özlaşma sözlar zamonaviy dunyo, uruş va ovçilik, oziq-ovqat, hayvonlar va uy-rözğorga oid sözlarda 10 foizdan oşadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Seyçellois Creole // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/153 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASeyçellois Creole. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/153
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/153
Raqamlarda
Sözlaşuvçilar soni · 2021-yil
85 000 kişi
+16,4 %1998-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.