Habib us-siyar
SaqlaşÖqiş: 1 daqiqa
«Habib us-siyar fi axbor afrod ul-başar» — Ğiyosiddin Xondamir (1475—1535) qalamiga mansub umumiy tarix yönalişidagi asar. U Temuriylar davrini örganişda muhim manbalardan biri hisoblanadi.
Yaratilişi
13Muallif Xondamir 15—16 yoşligida Alişer Navoiyning e'tiborini qozonib, uning kutubxonasiga xizmatga qabul qilingan. U 1501-yil 3-yanvarda Navoiy vafot etgunga qadar şu yerda xizmat qilgan va boy kutubxonaga mutasaddilik qilgan.
Asarning yoziliş muddati manbalarda turliça körsatilgan. Özbekça Vikipediyada asar 1521—1524-yillar orasida yozilgani, kitob töla ravişda 1529-yili tamomlangani aytiladi. Rusça Vikipediyaga köra, asar Hirotda fors tilida 1520—1524-yillarda yozilgan.
Mazmuni
13Asar muqaddima, xotima va uç jild (mujallad)dan iborat. Unda «dunyo yaratilgan birinçi kundan» 1520-yillargaça bölgan umumiy tarixiy ma'lumotlar yiğilgan. Özbekça Vikipediyada asarda Turkiston xonlari, Çingizxon va uning Möğuliston, Daşti qipçoq hamda Movarounnahrda hukmronlik qilgan avlodi, mamluklar, Kirmon qoraxitoylari, kartlar va Xuroson sarbadorlari tarixi yoritilgani aytiladi. Uçinçi jildning bir neça qismi Temuriylar sulolasi hukmronligi tarixiga bağişlangan. Rusça Vikipediyaga köra, eng qimmatli ma'lumotlar Sulton Husayn Boyqaro va Safaviylarning birinçi şohi Ismoil I hukmronligi davriga tegişli.
Asarda yer egaligi, tarxonlar, suyurğol egalari va ularning jamiyatdagi mavqei, Temuriylar davlatining ma'muriy tuzilişi haqida ijtimoiy-iqtisodiy ma'lumotlar bor. Şuningdek, u etnografik va geografik ma'lumotlarga ham boy.
Tarjima va naşrlari
13Rusça Vikipediyaga köra, asarning naşri 1954-yilda Tehronda çiqqan.
Ta'siri
13Asar Movarounnahr va Xurosonning 15-asr oxiri hamda 16-asrning birinçi çoragidagi ijtimoiy-siyosiy tarixini örganişda qimmatli manba sanaladi. Asardan parçalar Şarafxon Bidlisiy (vafoti 1601 yoki 1602) tomonidan «Şarafnoma» asarida deyarli özgartirişsiz, ba'zan asl manbaga havola qilinmasdan olingan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Habib us-siyar // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1643 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAHabib us-siyar. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1643
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1643
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q5636807wikidata.org · 2 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.