Fresenius

Fresenius (Fresenius SE & Co. KGaA) — Germaniyaning Gessen yeridagi Bad-Homburg-for-der-Xyoe şahrida joylaşgan tibbiy texnologiyalar va soğliqni saqlaş konserni. U Germaniyadagi xususiy kasalxonalarning yirik operatorlaridan biri hisoblanadi va dori vositalari hamda soğliqni saqlaş sohasida işlaydi.

Frankfurt-na-Mayndagi 1462-yilda taşkil etilgan dorixona 19-asrda Frezenius oilasi qöliga ötgan. 1911-yilda uning boşqaruvçisi Eduard Frezenius böldi va keyingi yili Dr. E. Fresenius farmatsevtika kompaniyasini ta'sis etdi. Işlab çiqarişda inyeksiya eritmalari, serologik reagentlar va Bormelin burun malhami asosiy örinni egallagan. 1920-yillarda kompaniya dori-darmonlarni ulgurji sotişni boşlagan va Germaniyada birinçi bölib Angliyadan insulin import qilgan. 1934-yilda işlab çiqariş dorixonadan ajratilib, Bad-Homburgga köçirilgan.

Eduard Frezenius 1946-yilda vafot etgan va kompaniyani Else Fernauga (keyinçalik Else Kryoner) vasiyat qilgan. Else Kryoner eri Ganss Kryoner bilan 1951-yilda boşqaruvni öz qöliga olib, infuziya eritmalari assortimentini kengaytirgan. 1966-yildan kompaniya dializ apparatlari savdosini boşlagan, 1970-yillar oxirida esa ularni özi işlab çiqara boşlagan. 1970-yillarda Fransiya va Şveytsariyada dastlabki xorijiy filiallar oçilgan, 1974-yilda Sankt-Vendeldagi yangi zavod işga tuşgan.

Else Kryoner 1988-yilda vafot etgan. Uning vasiyatiga köra mol-mulki Else Kröner-Fresenius jamğarmasiga qolgan (jamğarma 1983-yilda taşkil etilgan, deb ham aytiladi). 1996-yilda dializ bölinmasi amerikalik National Medical Care bilan birlaştirilib, Fresenius Medical Care taşkil topgan. 2001-yilda Wittgensteiner Kliniken, 2005-yilda Helios, 2006-yilda amerikalik Renal Care Group sotib olingan. 2007-yil 16-iyulda kompaniya AG şaklidan Societas Europaea (SE) şakliga ötgan; ingliz tilidagi manbaga köra, 2011-yil 28-yanvarda SE & Co. KGaA şaklini olgan. 2008-yilda Dabur Pharma va APP Pharmaceuticals, 2017-yilda Ispaniyaning Quirónsalud guruhi, 2020-yilda Eugin Group sotib olingan.

Manbalar ayrim sanalarda bir-biriga zid. Rus tilidagi manbaga köra, kompaniya aksiyalarini 1992-yilda birjaga joylaştirgan; ingliz tilidagi manbada 1982-yilda aksiyadorlik jamiyatiga aylangani, 1986-yilda Frankfurt fond birjasida aksiyalari röyxatga olingani yozilgan. Kabi bölinmasi rus manbasida 1994-yilda Pharmacia & Upjohn'dan sotib olingan deyilsa, ingliz manbasida 1999-yilda Pharmacia & Upjohn'ning xalqaro oziqlantiriş biznesi sotib olinib, Fresenius Pharma bilan birlaştirilgani aytilgan.

Guruh törtta asosiy kompaniyadan iborat:

• Fresenius Medical Care — dializ klinikalari va dializ uskunalari işlab çiqariş;
• Fresenius Kabi — farmatsevtika preparatlari, klinik oziqlantiriş mahsulotlari va tibbiy asboblar; şuningdek, onkologik vena içiga yuboriladigan preparatlarning generik variantlari;
• Fresenius Helios — kasalxona va poliklinikalar tarmoği, jumladan Quirónsalud va Eugin Group (reproduktiv tibbiyot);
• Fresenius Vamed — davolaş muassasalarini loyihalaş, quriş va işlatiş.

Amerika filialining boş qarorgohi Massaçusets ştatining Uoltem şahrida joylaşgan.

• 1990-yilda kompaniya aylanmasi 1 mlrd marka, xodimlari soni 5200 kişi.
• Fresenius Medical Care'dagi uluş: 32 % (rus manbasi) yoki 30,8 % (ingliz manbasi). Kompaniya 4 mingdan ortiq dializ klinikasiga ega; AQShdagi dializ bozorida 38 % uluş egallaydi.
• Tuşum taqsimoti: Fresenius Medical Care — 47 %, Fresenius Helios — 29 %, Fresenius Kabi — 19 %, Fresenius Vamed — 5 %.
• Hududlar böyiça tuşum: Yevropa — 44 %, Şimoliy Amerika — 40 %, Osiyo-Tinç okeani mintaqasi — 10 %, Lotin Amerikasi — 5 %, Afrika — 1 %.
• Helios: rus manbasida Germaniyada 87 kasalxona va 240 poliklinika; ingliz manbasida 110 dan ortiq kasalxona va 30 mingdan ortiq örin, yiliga 4 mln dan ortiq bemor. Quirónsalud Ispaniyada 50 va Lotin Amerikasida 8 kasalxonaga ega; Eugin Group 10 mamlakatda 44 klinikaga ega.
• Quirónsalud 5,76 mlrd yevroga, Eugin Group 430 mln yevroga sotib olingan.
• 2023-yilda Forbes Global 2000 röyxatida 411-örin.

Eng yirik aksiyador — Else Kröner-Fresenius-Stiftung jamğarmasi; unga guruh aksiyalarining 27 % i tegişli. Kuzatuv kengaşi raisi Volfgang Kirş (1955-yilda tuğilgan) 2021-yildan lavozimda; u 2006–2018-yillarda DZ Bank'ni boşqargan. Boşqaruv raisi Mikael Zen (1968-yilda tuğilgan) 2022-yil oktyabridan işlaydi, avval Siemens'da işlagan.

Ingliz tilidagi manbada tuzilma quyidagiça berilgan: Fresenius Medical Care tarkibida NxStage Medical; Fresenius Helios tarkibida Helios Kliniken, Humaine Kliniken, Quirónsalud va Damp Group; Fresenius Kabi tarkibida Labesfal, Fresenius Kabi Oncology, Dabur Pharma, APP Pharmaceuticals va Fenwal Holdings; Fresenius Vamed tarkibida Calea UK.