Jerónimo Martins

Jerónimo Martins SGPS — Portugaliya kompaniyasi, oziq-ovqat tarqatiş va ixtisoslaşgan çakana savdo bilan şuğullanadi. Aksiyalari Euronext Lisbon birjasida JMT kodi ostida savdo qilinadi va PSI-20 indeksiga kiradi.

Jerónimo Martins biznesi tilga olingan eng qadimgi hujjat 1786 yilga oid bölib, Braziliyaga yuk jönatilişi haqida. 1792 yilda Jerónimo Martins Lissabonda dökon oçgan. 1802 yilda dökon Rua Garrett köçasiga köçgan va 1988 yilgi yonğingaça öşa yerda bölgan. 19-asrda assortiment import mahsulotlari hisobiga kengaygan.

1918 yilda Birinçi jahon uruşi oqibatlari va iqtisodiy inqiroz tufayli kompaniya ikkinçi marta bankrot bölgan. 1921 yilda Portu savdogarlari Francisco Manuel dos Santos va Elísio Pereira do Vale uni katta qarzlariga qaramay sotib olgan. 1926 yilda ular Unilever kompaniyasining Cowherd-Vaqueiro margarini vakillari bölgan. 1938 yilda FIMA margarin zavodi qurilgan, 1946 yilda yonğin uni butunlay yöq qilgan. 1949 yilda Unilever bilan margarin va yuviş vositalari işlab çiqariş uçun qöşma korxona tuzilgan.

1980 yilda Lissabonda birinçi Pingo Doce dökoni oçilgan, 1983 yilda Cascaisda birinçi supermarket paydo bölgan. 1985 yilda kompaniya Belgiyaning Delhaize Le Lion bilan strategik hamkorlik örnatgan va xolding tuzilmasini qabul qilgan. 1988 yilda Reçeio ulgurji savdo tarmoğining 60 foizi, 1989 yilda qolgan 40 foizi sotib olingan. 1989 yilda dos Santos oilasi qolgan aksiyalarni sotib olib, töliq nazoratni qölga kiritgan; birja orqali aksiyalarning 25 foizi muomalaga çiqarilgan. 1994 yilda kompaniya PSI-20 indeksiga kirgan.

1998 yilda Polşaning Biedronka supermarketlar tarmoği sotib olingan; keyingi uç yilda 385 ta yangi dökon oçilgan. 2008 yilda nemis Plus tarmoğining 120 dökoni özlaştirilib, Biedronka nomiga ötkazilgan. 2013 yilda Kolumbiyada Ara dökonlari tarmoği oçilgan. 2025 yil martida Slovakiyada birinçi Biedronka dökoni işga tuşgan.

2024 yil holatiga köra guruh tarkibi:

• Biedronka — Polşadagi eng yirik oziq-ovqat dökonlari tarmoği; Biek nomli yetkazib beriş xizmati ham bor.
• Pingo Doce — Portugaliya supermarketlari tarmoği; köpçiligida restoran bor, şuningdek Bem-Estar dorixonalari va yoqilği quyiş şoxobçalari mavjud.
• Ara — Kolumbiyadagi oziq-ovqat dökonlari tarmoği.
• Reçeio — Portugaliyadagi ulgurji (cash & carry) dökonlar.
• Hebe — Polşadagi kosmetika va dori vositalari dökonlari; Çexiya va Slovakiyada ham bor.
• Jerónimo Martins Agro-Alimentar — Portugaliya va Marokaşda oziq-ovqat işlab çiqariş (sut va göşt mahsulotlari, akvakultura, meva-sabzavot).
• Jeronymo — Portugaliyadagi qahvaxonalar; Hussel — Portugaliyadagi qandolat dökonlari.

Oldin guruhga Britaniyaning Lillywhites sport buyumlari kompaniyasi (2002 yilda sotilgan) va Braziliyadagi Supermercados Sé tarmoği (2002 yilda Grupo Pão de Açúcar'ga sotilgan) ham tegişli bölgan. 2016 yilgaça Unilever brendlarini işlab çiqaruvçi Unilever Jerónimo Martins qöşma korxonasi (JM — 45%, Unilever — 55%) mavjud edi.

• 2024 yil tuşumi — 33,5 mlrd yevro: Polşadan 72%, Portugaliyadan 19%, Kolumbiyadan 9%.
• Dökonlar soni (2024): Biedronka — 3730 (tuşumning 69%), Pingo Doce — 489 (17%), Ara — 1438 (8%), Reçeio — 43 (4%), Hebe — 381 (2%).
• Ingliz tilidagi manbaga köra, guruh 6500 dan ortiq dökonni boşqaradi.
• Forbes Global 2000 röyxatida (2025) — 968-örin.

1921 yildan kompaniyani dos Santos oilasi nazorat qiladi. 1989 yil dekabrida aksiyalar Lissabon birjasiga çiqarilgan, ammo nazorat paketi (56,1%) hamon oilada. Oila aktivlarini boşqariş uçun 1940 yilda Sociedade Francisco Manuel dos Santos taşkil etilgan. Pedro Soares dos Santos (1960 yil 7 martda tuğilgan) 2013 yil dekabridan direktorlar kengaşi raisi, 2010 yil apreldan boş direktor; kengaşda 1989 yildan beri bor.

Portugaliyada Pingo Doce'ni Jerónimo Martins Retail (JMR) qöşma korxonasi boşqaradi: guruh 51%, Gollandiyaning Ahold Delhaize kompaniyasi 49% uluşga ega.