Aisin Seiki

Aisin Seiki — avtomobil sanoati uçun butlovçi qismlar va tizimlar işlab çiqaradigan yapon kompaniyasi. 2021-yilda Aisin AW bilan qöşilgaç, u Aisin Corporation deb qayta nomlandi. Kompaniya Toyota Group tarkibiga kiradi.

Kompaniya 1943-yilda taşkil etilgan Tokai aviatsiya sanoatiga borib taqaladi. Inglizça manbaga köra, u Toyota Motor Corporation va Kawasaki Aircraft Industries qöşma korxonasi sifatida Yaponiya imperator armiyasi aviatsiyasi uçun samolyot dvigatellarini işlab çiqariş maqsadida tuzilgan. Rusça manbada esa Tokai Aircraft Company 1943-yilda Kiiçiro Toyoda tomonidan taşkil etilgani aytiladi. Uruşdan keyin kompaniya tikuv maşinalari va avtomobil butlovçi qismlarini işlab çiqarişga ötdi, keyinçalik Aiçi Kogyo nomini oldi (rusça manbaga köra, 1949-yilda).

1965-yilda Aiçi Kogyo va Shinkawa Kogyo birlaşib, Aisin Seiki Co., Ltd. taşkil topdi. 1969-yilda BorgWarner bilan Aisin-Warner qöşma korxonasi (avtomatik transmissiyalar uçun) tuzildi; u 1988-yilda Aisin AW deb qayta nomlandi. Rusça manbaga köra, şu yili nemis ZF Friedrichshafen bilan texnologik hamkorlik kelişuvi ham imzolandi. Rusça manbada xorijiy filiallar ham sanalgan: 1970-yilda AQShda, 1971-yilda Belgiyada, 1972-yilda Avstraliya va Buyuk Britaniyada, 1973-yilda Meksikada, 1974-yilda Braziliyada.

1997-yilda tormoz klapanlari işlab çiqaradigan zavodda yonğin sodir böldi. Yetkazib beriş töxtagani sababli Toyota zavodlarida kuniga 16 mingdan ortiq avtomobil işlab çiqariş töxtadi; Toyotaning kunlik zarari 40 million AQSH dollari deb baholangan. Toyota bir hafta içida işlab çiqarişni tikladi, Aisinning öz zavodi esa yonğindan bir oy keyin yonğingaça bölgan hajmning 60 foiziga çiqdi.

2001-yilda Aisin Seiki, Denso, Sumitomo Electric Industries va Toyota iştirokida Advics Co., Ltd. qöşma korxonasi tuzildi. 2016-yilda Şiroki Corporation, keyingi yili Art Metal Mfg. Co., Ltd. kompaniyasi sotib olindi. 2019-yil aprelida Aisin va Denso elektromobillar uçun transmissiyalar işlab çiqaradigan BluE Nexus qöşma korxonasini taşkil etdi. 2019-yil oktyabrida Aisin AW bilan birlaşiş e'lon qilindi va 2021-yil 1-aprelda birlaşgan kompaniya Aisin Corporation nomini oldi.

Aisin dvigatel, transmissiya, kuzov va şassi qismlarini, şuningdek, aftermarket mahsulotlarini işlab çiqaradi. Mijozlari orasida Toyota va boşqa yirik avtomobil işlab çiqaruvçilar bor. Rusça manbaga köra, Toyota Aisin mahsulotlarining raqobatçilarga yetkazilişini çeklamaydi, aksinça, rağbatlantiradi.

Avtomobil mahsulotlaridan taşqari kompaniya tikuv maşinalari, kogeneratsiya va issiqlik almaşinuv tizimlari hamda nogironlar uçun moslamalar işlab çiqaradi. 1966–2020-yillarda matraslar ham işlab çiqarilgan. BluE Nexus asosiy mahsuloti — elektr motor, tişli uzatma va invertorni birlaştirgan e-Axle.

Kompaniya SeaHorses Mikawa basketbol jamoasiga homiylik qiladi va 2012-yildan Toyota Gazoo Racing Europe homiysi hisoblanadi.

• 2008-yilda savdoning 43 foizi avtomobil transmissiyalariga, 20 foizi tormoz tizimi qismlariga, 18 foizi kuzov qismlariga, 10 foizi dvigatel qismlariga töğri kelgan; qolgan mahsulotlar savdoning 4 foizini taşkil etgan.
• 2025/26 moliya yilida tuşum 5,12 trln iyenani taşkil etgan: Yaponiya — 45 %, AQSH — 18 %, Xitoy — 12 %, boşqa mamlakatlar — 25 %.
• Şu yilgi savdoning 55 foizi transmissiyalar, 21 foizi şassi va xavfsizlik tizimlari, 19 foizi taşqi elementlar, 3 foizi navigatsiya tizimlari, 3 foizi boşqa yönalişlar hissasiga töğri kelgan.
• Forbes Global 2000 (2026) röyxatida Aisin 893-örinda. Fortune Global 500 röyxatida rusça manbaga köra 489-örinda; inglizça manbada 2020-yilda 359-örin körsatilgan.

Aisin Toyota Group tarkibida; rusça manbaga köra, Toyotaning uluşi bunday kompaniyalar kapitalida 25 dan 40 foizgaça. Tarkibida Aisin AW (2021-yilda qöşilgan), Aisin AI (2019-yilda Aisin AW tarkibiga qöşilgan), Aisin USA, BluE Nexus va IMRA tadqiqot taşkiloti (1986-yilda Fransiyada taşkil etilgan) bor. BluE Nexusda Toyotaning uluşi 10 foiz.