Kodak

Eastman Kodak Company (qisqaça Kodak) — Amerika kompaniyasi. U fotoplyonka, fototexnika va bosma mahsulotlar işlab çiqariş bilan tanilgan. Ştab-kvartirasi Nyu-York ştatidagi Roçester şahrida joylaşgan.

George Eastman (Jorj Istmen) 1879-yilda quruq jelatin-kumuş fotoemulsiyani şişa plastinalarga surtadigan maşina işlab çiqdi. Inglizça manbaga köra, u 1880-yilda Henry Strong (Genri Strong) bilan hamkorlik boşladi. Eastman Dry Plate Company 1881-yil 1-yanvarda taşkil topdi: Strong prezident, Eastman xazinaçi böldi. 1885-yilda “American film” nomli qoğoz plyonka taqdim etildi. Kimyogar Henry Reiçenbaç işga olindi, 1889-yilda egiluvçan asosdagi plyonka işlab çiqarila boşladi. 1891-yilda Kinetoskop uçun kinoplyonka çiqarildi.

Kodak fotoapparati 1888-yilda patentlandi va u plyonka bilan birga 25 dollarga sotildi. Foydalanuvçi suratga olgaç, apparatni Roçesterga jönatar, 10 dollar evaziga unga yangi plyonka va kopiyalar qaytarilardi. Reklama şiori: “Siz tugmani bosasiz — qolganini biz qilamiz”. 1888-yil 4-sentabrda Kodak tovar belgisi röyxatdan ötkazildi. Kompaniya 1892-yilda Eastman Kodak nomini oldi. 1900-yilda Brownie kamerasi 1 dollarga sotuvga çiqdi, uning plyonkasi 15 sent turdi. 1902-yilda Kodak Developing Maçine yaratildi, 1923-yilda 16 mm kinoplyonka va havaskor kinokameralar çiqarila boşladi. 1930-yil 18-iyulda kompaniya aksiyalari Dow Jones Industrial Average indeksiga kiritildi. 1936-yilda 135 turidagi birinçi rangli fotoplyonka yaratildi. 1963-yilda 126 turidagi plyonka uçun Instamatic kameralari işlab çiqarila boşlandi.

1976-yilda muhandis Steven Sasson birinçi raqamli fotoapparatni yaratdi. Rusça manbaga köra, kompaniya raqamli kameralar işlab çiqarişda keçikdi va bozor uluşini yöqotdi. 1970-yillar oxiridan Fujifilm kabi yapon raqobatçilariga yöl qöya boşladi. 2006-yilda raqamli kameralar işlab çiqariş Flextronics kompaniyasiga topşirildi. 2009-yil 22-iyunda Kodaçrome plyonkasi işlab çiqariş töxtatildi. 2012-yil 18-yanvarda kompaniya bankrotlik töğrisida ariza berdi. 2013-yilning kuzida (inglizça manbada — sentyabrda) u bankrotlik jarayonidan çiqdi. 2013-yil boşida Kodak brendi ostida fotoapparat işlab çiqariş huquqi JK Imaging kompaniyasiga berildi. 2020-yil iyulida AQSh DFC korporatsiyasi farmatsevtika bölimini kengaytiriş uçun kredit berişini e'lon qildi. Rusça manbaga köra, tartibga soluvçi organlar bu kredit qonuniyligiga şubha bildirgan va loyiha 2022-yil örtalariga qadar amalga oşmagan. 2025-yil avgustida kompaniya faoliyatini davom ettira olişiga “jiddiy şubhalar” borligini ma'lum qildi, keyinroq esa faoliyatni töxtatiş va bankrotlikka ariza beriş rejasi yöqligini bildirdi.

Tarixan kompaniya kameralar, obyektivlar, plyonka, kimyoviy moddalar va tasvirga işlov berişga oid boşqa mahsulotlar çiqargan. 2013-yildagi qayta taşkil etişdan keyin Eastman Kodak faqat korporativ mijozlar bilan işlaydi. Işlab çiqariş quvvatlari AQSh, Kanada, Xitoy, Yaponiya va Germaniyada joylaşgan. Eng yirik işlab çiqariş va ilmiy-tadqiqot maydoni Roçesterda. Inglizça manbaga köra, kompaniya tijoriy raqamli bosma mahsulotlar va xizmatlar, kinoplyonka va fotoplyonka taklif qiladi, 2020-yillarda esa farmatsevtika işlab çiqariş obyektini oçib, soğliqni saqlaş sohasiga kirdi. 2021-yildagi asosiy bölimlardan biri — “An'anaviy bosma”: kitob, jurnal, gazeta va reklama uçun ofset bosma plastinalari.

• 1888-yil: birinçi Kodak kamerasi — 25 dollar, plyonka 100 kadrli.
• 1966-yil: 100 ming xodim.
• 1976-yilgaça: 60 million Instamatic kamerasi sotilgan.
• 1957–1962-yillar: 10 million Brownie kamerasi sotilgan.
• 1991-yil: Polaroid patent nizosida 925 million dollar tovon oldi.
• 2012-yil: 6,8 mlrd dollar qarz, 5,1 mlrd dollar aktivlar.
• 2020-yil: DFC tomonidan 765 million dollar kredit e'lon qilingan.
• 2025-yil: qariyb 500 million dollar qarz.

Eastman Dry Plate Company oçilganda Strong prezident, Eastman xazinaçi edi. Strong 1919-yilda vafot etgaç, Eastman prezident böldi, 1925-yilda rasman nafaqaga çiqdi, ammo direktorlar kengaşida qoldi. Uning örniga William Stuber prezident bölib, Frank Lovejoy bilan birga kompaniyani boşqardi. Kompaniya Nyu-Jersi ştatida röyxatdan ötgan, ştab-kvartirasi Roçesterda. 1912-yilda Kodak Research Laboratories taşkil etilib, uni Kenneth Mees boşqargan. Kompaniya Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya, Avstraliya va boşqa mamlakatlarda filial va zavodlarga ega bölgan. 1920-yilda Tennessi ştatida taşkil etilgan Eastman Chemical Company 1993-yil oxirida mustaqil böldi.