Pfizer
SaqlaşÖqiş: 3 daqiqa
Pfizer, Inc. — Amerikaning dunyodagi yirik transmilliy farmatsevtik kompaniyalaridan biri. Boş qarorgohi Nyu-Yorkda, asosiy tadqiqot markazi Konnektikut ştatining Groton şahrida joylaşgan.
Tarixi
13Kompaniya 1849-yilda Brooklynning Williamsburg tumanida nemis asllik amerikaliklar Çarlz Faiser (Karl Pfizer) va Çarlz Erhardt (Germaniyaning Ludwigsburg şahridan) tomonidan asos solingan. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, ular ikki amakivaçça bölgan. Ular parazitlarga qarşi santonin preparatini işlab çiqargan va mahsulot darhol muvaffaqiyat qozongan. Kompaniyaning tez ösişi 1880-yilda limon kislotasi işlab çiqarişni boşlaşi bilan boğliq. Ma'muriy ştab-kvartira Manhattandagi 81-Maiden Leynda taşkil etilgan (ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, 1881-yilda).
Ikkinçi jahon uruşi davrida kompaniya fermentatsiya texnologiyasidagi tajribasidan foydalanib, AQSh hukumati buyurtmasi bilan penitsillinni ommaviy işlab çiqargan. 1950-yilga kelib kompaniya Belgiya, Braziliya, Kanada, Kuba, Meksika, Panama, Puerto-Riko va Buyuk Britaniyada vakolatxonalarga ega bölgan; rus tilidagi Vikipediya röyxatga Eron va Turkiyani ham kiritadi.
Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, 1950-yilda oksitetratsiklin kaşf etilişi kompaniyani kimyoviy mahsulot işlab çiqaruvçidan tadqiqotga asoslangan farmatsevtik kompaniyaga aylantirgan. 1980-yilda çiqarilgan Feldene birinçi marta 1 mlrd dollar daromad keltirgan mahsulot bölgan.
Keyingi yirik bitimlar:
- 2000-yil — Warner-Lambert bilan birlaşiş; Lipitor böyiça barça huquqlar Pfizer qöliga ötgan. Ingliz tilidagi Vikipediya bitim summasini 116 mlrd dollar deb körsatadi.
- 2003-yil — Pharmacia bilan birlaşiş (ingliz tilidagi Vikipediya).
- 2006-yil iyun — Consumer Healthcare bölinmasi Johnson & Johnson kompaniyasiga 16,6 mlrd dollarga sotilgan (rus tilidagi Vikipediya).
- 2009-yil — Wyeth 68 mlrd dollarga sotib olingan.
- 2015-yil noyabr — Irlandiyaning Allergan kompaniyasi bilan 160 mlrd dollarlik qöşiliş kelişuvi; 2016-yil aprelda bitimdan voz keçilgan.
- 2019-yil — Pfizer Upjohn bölinmasi Mylan bilan birlaşib, Viatris taşkil etilişi e'lon qilingan.
- 2021-yil — Arena kompaniyasi 6,7 mlrd dollarga sotib olingan.
2021-yil mart oyidan Pfizer Germaniyaning BioNTech kompaniyasi bilan 12 yoşgaça bölgan bolalarda COVID-19 vaksinasini sinovdan ötkazişni boşlagan; birinçi bosqiçga 144 nafar bola qamrab olingan, keyinçalik yana 4500 nafar bola jalb etilişi rejalaştirilgan. Şu oyda COVID-19ga qarşi tabletka sinovdan ötkazilgan.
Faoliyati (mahsulot va xizmatlar)
13Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, Pfizer immunologiya, onkologiya, kardiologiya, endokrinologiya va nevrologiya sohalari uçun dori va vaksinalar işlab çiqaradi.
Lipitor (atorvastatin) qondagi xolesterin darajasini pasaytiriş uçun işlatiladi; 1997–2012-yillarda u 125 mlrd dollarga sotilgan. Kompaniya şuningdek Lyrica, Diflucan, Zithromax, Viagra va boşqa preparatlarni sotadi. 2020-yilda BioNTech, Pfizer va Fosun Pharma hamkorligida mRNK asosidagi BNT162b2 (tozinameran) vaksinasi işlab çiqilgan.
Pfizer aksiyalari 2004-yilda Dow Jones Industrial Averagega kiritilgan va 2020-yilda undan çiqarilgan.
Raqamlarda
13- 2021-yilda tuşum 81,3 mlrd dollar bölgan, bu 2020-yilgi körsatkiçdan deyarli ikki barobar köp (rus tilidagi Vikipediya).
- 2021-yilda eng köp sotilgan preparat Comirnaty bölgan — 36,78 mlrd dollar; undan keyin Eliquis (5,97 mlrd) va Ibrance (5,44 mlrd).
- Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, 2025-yilda Eliquis tuşumi 7,9 mlrd dollar (jami tuşumning 13%i) bölgan; 2025-yilda tuşumning 59%i AQShdan, 5%i Xitoydan, 36%i boşqa mamlakatlardan kelgan.
- Institutsional investorlarga aksiyalarning 66,45%i tegişli (rus tilidagi Vikipediya).
Rahbariyati va tuzilmasi
132019-yilda boş direktor lavozimini Albert Burla egallagan; 2020-yildan u direktorlar kengaşi raisi ham. 2018-yilgaça u Pfizer Innovative Health bölinmasini boşqargan.
Kompaniya zavodlari AQSh, Buyuk Britaniya, Fransiya, Italiya, Niderlandiya, Germaniya va Turkiyada joylaşgan (jami 46 mamlakatda), vakolatxonalari 100 dan ortiq mamlakatda mavjud (rus tilidagi Vikipediya). Eng yirik aksiyadorlar 2021-yil oxirida: The Vanguard Group (8,3%), BlackRock (7,3%), State Street Corporation (5,1%).
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Pfizer // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1956 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAPfizer. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1956
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1956
Raqamlarda
Xodimlar soni · 2020-yil
78 500 kişi
−11,1 % (yomon)2019-yilga nisbatan
Daromad (tuşum) · 2024-yil
AQSh dollari: 63,6 mlrd
+6,8 % (yaxşi)2023-yilga nisbatan
Sof foyda · 2024-yil
AQSh dollari: 8,1 mlrd
+273,6 % (yaxşi)2023-yilga nisbatan
Umumiy kapital (öz mablaği) · 31-dekabr 2019
AQSh dollari: 63,4 mlrd
−0,5 % (yomon)31-dekabr 2018ga nisbatan
Aktivlar · 2020-yil
AQSh dollari: 154,2 mlrd
−7,9 % (yomon)31-dekabr 2019ga nisbatan
Bozor qiymati · 15-may 2025
AQSh dollari: 128,5 mlrd
−46,4 % (yomon)2-avgust 2021ga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q206921wikidata.org · 7 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.