Great Wall Motors

Great Wall Motors (GWM; xitoyça: 长城汽车) — Xitoyning Hebei provinsiyasi Baoding şahrida ştab kvartirasi joylaşgan avtomobil işlab çiqaruvçi kompaniya. Nomi Buyuk Xitoy devori şarafiga qöyilgan. Kompaniya asosan krossoverlar (SUV) va pikaplar işlab çiqaradi.

Manbalarda kompaniyaning kelib çiqişi turliça berilgan. Özbekça Vikipediyada u 1984-yilda taşkil etilgan deyiladi. Rus va ingliz Vikipediyalariga köra, tarixi 1976-yilda Vey Delyan asos solgan qişloq xöjaligi texnikasini ta'mirlaş kooperativi (Great Wall Repair Factory) bilan boşlangan, 1984-yildan esa u oz miqdorda Beijing BJ212 asosidagi avtomobillar işlab çiqara boşlagan.

1989-yilda Vey Delyan avtohalokatda vafot etdi. 1990-yilda kooperativ rahbari etib uning jiyani Vey Szyanszyun tayinlandi. U kompaniyani yengil avtomobillar işlab çiqarişga yönaltirdi, ammo 1994-yilda qabul qilingan qoidalar tufayli bu faoliyat töxtadi. Şundan söng kompaniya pikaplarga ötdi; Toyota Hilux asosidagi Great Wall Deer modeli 1996-yilda çiqarildi. Kompaniya 1998-yildan Xitoyda pikaplar sotuvida birinçi örinda turadi. 1998-yilda u xususiylaştirildi va Great Wall Motor Group nomini oldi.

2003-yil 15-dekabrda kompaniya Gonkong fond birjasida aksiyalarini joylaştirdi; Xitoyning birinçi xususiy avtomobil işlab çiqaruvçisi sifatida ommaviy kompaniyaga aylandi. 2011-yil 28-sentabrda aksiyalari Şanxay fond birjasiga ham çiqarildi. 2006-yilda Yevropada kiçik mikroavtobuslar sotila boşladi va Italiyaga 500 ta krossover eksport qilindi. 2009-yilda mahsulotlari Avstraliyada sotildi, 2011-yilda Bolgariyada yiğuv zavodi oçildi.

Haval H6 krossoveri 2010-yilgi Guanchjou avtosalonida namoyiş etilgan (ingliz Vikipediyasi); rus Vikipediyasi uning işlab çiqarilişini 2011-yilga boğlaydi. 2013-yil martidan Haval alohida brend böldi, 2017-yil aprelida premium WEY brendi işga tuşirildi. 2018-yilda ORA elektromobil brendi yaratildi. 2020-yilda kompaniya General Motors'ning Hindiston va Tailanddagi zavodlarini sotib olişini ma'lum qildi; ingliz Vikipediyasiga köra, Hindistondagi investitsiya rejalari 2022-yil iyulida bekor qilingan.

Kompaniya Haval, WEY, ORA, TANK va Great Wall Pickup brendlari ostida avtomobillar işlab çiqaradi. Haval — SUV brendi, WEY — haşamatli krossoverlar markasi, ORA — elektromobillar brendi (birinçi modeli ORA iQ 2018-yil 20-avgustda sotuvga çiqqan), TANK — haşamatli yöltanlamas avtomobillar belgisi. Ingliz Vikipediyasiga köra, kompaniya Souo brendi ostida turistik mototsikllar ham işlab çiqaradi.

Baodingdagi asosiy zavoddan taşqari Xitoyning boşqa şaharlarida ham zavodlar bor. Xorijda Bolgariyada (Litex Motors bilan hamkorlikda, 2012-yil fevralidan) va Rossiyaning Tula viloyatida zavodlar işlaydi; Rossiyadagi zavod 2019-yilda işga tuşgan. Tailanddagi (Rayong) zavod General Motors'dan sotib olingan. Braziliyadagi loyiha 2019-yil mayida töxtagan. Kompaniya Dakar rallisida ham iştirok etgan va 2012 hamda 2013-yillarda 6-örinni egallagan.

• 2016-yil: dunyo böylab 1 074 471 ta avtomobil sotilgan, bu 2015-yilga nisbatan 26 % köp.
• 2021-yil: 1,28 mln avtomobil sotilgan, şundan 140 ming nafari eksport qilingan; daromad 136,4 mlrd yuan.
• 2021-yil: 1,305 mln avtomobil işlab çiqarilgan, şundan 705 mingtasi Baodingda.
• 2021-yilgi savdo tarkibi: SUV — 907 ming, pikaplar — 237 ming, sedanlar — 137 ming.
• 2024-yil: dunyo böylab 1,23 mln avtomobil sotilgan (ingliz Vikipediyasi).
• Forbes Global 2000 röyxatida 2022-yilda 765-örin.

Kompaniya raisi — Vey Szyanszyun (Wei Jianjun). Rus Vikipediyasiga köra, unga aksiyalarning 55,78 % i tegişli. 1998-yilda xususiylaştirilganda uning uluşi 25 % bölgan, 2001-yilga kelib Vey oilasi 56 % ga egalik qilgan (ingliz Vikipediyasi). 2020-yilda kompaniya GWM nomini oldi; 2023-yil noyabrida eksport bozorlari uçun “One GWM” strategiyasi e'lon qilindi, unga köra GWM boş brend, Haval, Ora va Wey esa sub-brendlar maqomiga ötkazildi.