Enel

Enel (Enel S.p.A.) — Italiyaning köp millatli energetika kompaniyasi, elektr energiyasi va gaz işlab çiqaradi va tarqatadi. Italiyada eng yirik elektr işlab çiqaruvçi hisoblanadi, şuningdek Ispaniya (Endesa), Braziliya, Buyuk Britaniya va Yevropa hamda Lotin Amerikasining boşqa mamlakatlarida faoliyat yuritadi. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, u daromadi böyiça dunyodagi ikkinçi yirik elektr kompaniyasi (State Grid Corporation of China'dan keyin).

Ente Nazionale per l'Energia Elettrica (ENEL) 1962-yilda milliylaştirilgan elektr stansiyalari va tarmoqlari asosida taşkil etilgan. Unga 1189 ta elektr kompaniyasi kirgan; milliylaştiriş va birlaştiriş jarayoni 1966-yilda yakunlangan. 1963-yil kompaniyaning birinçi faoliyat yili bölgan.

1960–1980-yillarda Enel yuqori kuçlanişli tarmoqlar, xorijiy davlatlar bilan ulanişlar va qişloqlarni elektrlaştirişni rivojlantirdi. 1963-yil 9-oktabrda Vajont töğoni halokati yuz berdi: töğon va elektr stansiyasi SADE tomonidan qurilgan, keyin Edisonga sotilgan va milliylaştiriş doirasida yangi taşkil etilgan Enel'ga ötgan edi. Halokatda taxminan ikki ming kişi halok bölgan; Enel va Montedison sud jarayonida javobgar kompaniyalar sifatida ayblangan.

1978-yilda Kaorso atom elektr stansiyasi işga tuşdi, biroq 1987-yilgi referendumdan keyin Italiya atom energetikasidan voz keçdi. 1981-yilda Yevropa iqtisodiy hamjamiyati kömagida Sitsiliyadagi Adrano şahrida Eurelios quyoş elektr stansiyasi qurildi (1987-yilda yopilgan). 1984-yilda mamlakatdagi birinçi şamol elektr stansiyasi Alta-Nurrada (Sardiniya) işga tuşdi.

1992-yilda Enel aksiyadorlik jamiyatiga aylantirildi, yagona aksiyadori — xazina edi. 1999-yilda energetika bozori liberallaştirildi; rusça manbaga köra aksiyalarning 31,7 %i Italiya fond birjasida joylaştirildi. 2004-yildan yuqori kuçlanişli liniyalar bölimi Terna nomli alohida kompaniyaga ajratildi; 2012-yilda Enel oxirgi 5 % aksiyani sotdi. 2007-yilda Enel va Acciona Endesa'ning nazorat paketini sotib oldi, 42,5 mlrd yevrolik bitim 2008-yil iyunda ma'qullandi; 2009-yil fevralda Enel hamkor uluşini 11,1 mlrd yevroga sotib oldi. 2008-yilda qayta tiklanuvçi energiya uçun Enel Green Power taşkil etildi. 2014-yilda Enersis bevosita Enel'ga böysundirilib, keyinçalik Enel Américas deb nomlandi. 2015-yil dekabrda optik tolali tarmoq uçun Open Fiber tuzildi; Enel 2021-yilda öz uluşini 2,73 mlrd yevroga sotdi. 2018-yilda San-Paulu elektr kompaniyasi Eletropaulo 7,1 mlrd Braziliya realiga sotib olindi.

Kompaniya elektr energiyasi işlab çiqaradi, uzatadi va sotadi, şuningdek aholi va korxonalarni tabiiy gaz bilan ta'minlaydi (asosan Italiya va Ispaniyada). Enel elektromobillar uçun zaryadlaş stansiyalari tarmoğiga ham ega. Rusça manbaga köra, 2026-yil mayida kompaniya AQShdagi 7 ta quyoş elektr stansiyasini (jami 270 MVt) 140 mln dollarga sotib oldi; bu uning AQShdagi birinçi investitsiyasi böldi.

• 2023-yil daromadi: 92,9 mlrd yevro.
• Daromad böyiça bozorlar: Italiya — 43 %, Ispaniya va Portugaliya — 24 %, Braziliya — 8 %, Buyuk Britaniya — 5 %, Çili — 5 %, Kolumbiya — 4 %.
• Oxirgi iste'molçilar: 70 mln dan ortiq.
• 2023-yilda örnatilgan quvvat: 81,4 GVt, şundan 55,5 GVt — qayta tiklanuvçi energiya.
• Işlab çiqarilgan elektr: 207,3 mlrd kVt·soat.
• Elektr uzatiş va taqsimlaş tarmoği: 1,9 mln km.
• Zaryadlaş nuqtalari: 24 mingdan ortiq.

Eng yirik aksiyador — Italiya hukumati (23,58 %; inglizça manbada 2024-yil 31-dekabr holatiga 23,6 %). Amerikaning BlackRock guruhi 5 %dan ortiq aksiyaga ega. Kompaniya Borsa Italiana'ning FTSE MIB indeksiga kiritilgan.

Paolo Skaroni 2023-yil maydan direktorlar kengaşi raisi. Flavio Kattaneo şu paytdan boş direktor (CEO).