Merck Group

Merck Group (Merck KGaA) — ştab-kvartirasi Germaniyaning Darmştadt şahrida joylaşgan fan va texnologiya kompaniyasi. U 1668-yilda asos solingan va manbalarda dunyodagi eng qadimgi faoliyat yuritayotgan kimyo va farmatsevtika kompaniyasi sifatida tavsiflanadi.

Kompaniya tarixi 1668-yilda Fridrix Yakob Merk Darmştaddagi «Angel» (Engel-Apotheke) dorixonasini egallaşidan boşlanadi. 1816-yilda dorixonani avlodlaridan biri Emanuel Merk oldi. U dorixona laboratoriyasida bir neça alkaloidni ajratib, tavsiflagan, 1827-yilda ularni ommaviy işlab çiqarişni boşlagan. Rus tilidagi manbaga köra, kompaniya morfinni tijorat miqyosida işlab çiqargan birinçi korxona bölgan, 1884-yildan esa kokain işlab çiqargan. 1899-yilda The Merck Manual-ning birinçi naşri çop etilgan.

1891-yilda Georg Merk Teodor Veyker bilan Nyu-Yorkda Merck & Co. ni taşkil etdi. Manbalarda bu kompaniya Birinçi jahon uruşidan keyin musodara qilingani va AQShda mustaqil kompaniya sifatida qayta taşkil etilgani aytiladi; inglizça manbada musodara 1917-yilga, qayta xususiylaştiriş 1919-yilga oid deb körsatilgan. Ikkinçi jahon uruşi davrida kompaniyani Karl Emanuel Merk boşqargan; kompaniya ma'lumotiga köra, Darmştadt zavodida 265 majburiy mehnat işçisi işlagan, 1944-yil 12-dekabrdagi havo hujumi zavodning qariyb 70 foizini vayron qilgan.

1973-yilda Merck Ltd. BDH Chemicals kompaniyasini Glaxo Group-dan sotib oldi. 1995-yilgaça kompaniyaning huquqiy nomi E. Merck oHG edi; 1995-yilda aksiyalari Frankfurt fond birjasiga çiqarilib, Merck KGaA nomini oldi. 2006-yilda Schering AG ni sotib oliş takliflaridan voz keçilib, şu yilning sentabrida şveysariyalik Serono sotib olindi. Keyingi yirik xaridlar: Millipore (2010), AZ Electronic Materials (2013), Sigma-Aldrich (2015, 17 mlrd dollar), Versum Materials va Intermolecular (2019). Sigma-Aldrich Millipore bilan birlaştirilib, MilliporeSigma taşkil etilgan.

Kompaniya uçta yönalişda işlaydi:

• Tibbiy-biologik mahsulotlar (Life Sciences): biotexnologik tadqiqotlar va biofarmatsevtik preparatlar işlab çiqariş uçun texnologiyalar, asboblar va manbalar, jumladan kimyoviy reagentlar, xromatografiya va mikrobiologik nazorat vositalari.
• Biofarmatsevtika (Healthcare): saraton, köp skleroz, bepuştlik, endokrin va modda almaşinuvi buzilişlari hamda yurak-qon tomir kasalliklarini davolaş uçun dorilar. Kanada va AQShda bu yönaliş EMD Serono nomi bilan tanilgan.
• Yuqori texnologik manbalar (Electronics): yarimötkazgiçlar işlab çiqariş uçun reagentlar, yupqa pardali elementlar, suyuq kristallar, organik yoruğlik diodlari va pigmentlar.

Merck KGaA Merck nomiga bölgan huquqlarni AQSH va Kanadadan taşqari barça mamlakatlarda saqlab qoladi; u yerda Merck & Co. savdo belgisi egasi hisoblanadi.

• Faoliyat yuritadigan mamlakatlar: 66 ta; xodimlar soni: taxminan 60 ming (2021).
• 2021-yilda tuşum böyiça uluş: Life Sciences — 46%, Healthcare — 36%, Electronics — 18%.
• 2021-yilda tuşumning mintaqaviy taqsimoti: Osiyo-Tinç okeani mintaqasi — 7,02 mlrd yevro, Yevropa — 5,68 mlrd yevro, Şimoliy Amerika — 5,40 mlrd yevro, Lotin Amerikasi — 0,99 mlrd yevro, Yaqin Şarq va Afrika — 0,61 mlrd yevro.
• Oila nazorati: aksiyalarning 74% (rus manbasi) yoki 70,3% (ingliz manbasi).

1995-yildan kompaniya komandit aksiyadorlik jamiyati şaklida faoliyat yuritadi. Asosiy boş kompaniya — Merck KGaA, uning asosiy egasi esa holding sifatida işlaydigan E. Merck oHG. Guruhga taxminan 250 ta kompaniya kiradi. Operativ boşqaruvni ijroiya kengaş amalga oşiradi, uning işini kuzatuv kengaşi nazorat qiladi.

Kuzatuv kengaşining raisi — Volfgang Byuxele. Ijroiya kengaş raisi 2021-yil maydan Belen Garixo; undan oldin 2007-yil apreldan Karl-Ludvig Kley rahbar bölgan, 2016-yilda uning örnini Ştefan Oşman egallagan.